Истражување предизвика дебата: Дали сопствениците на мачки имаат поголем ризик од шизофренија?

Ново истражување повторно ја отвори дебатата за можната поврзаност меѓу чувањето мачки и ризикот од развој на шизофренија и сродни психички нарушувања. Научниците, сепак, предупредуваат дека резултатите не значат дека мачките предизвикуваат ментални болести, туку дека е забележана статистичка поврзаност која бара дополнителни истражувања.

Истражувачи од Центарот за истражување на менталното здравје во Квинсленд, Австралија, истакнуваат дека се потребни поквалитетни и подетални научни анализи пред да се донесат конечни заклучоци.

Хипотезата за можна врска меѓу мачките и шизофренијата се појавила уште во 1995 година, кога научниците почнале да истражуваат дали одредени инфекции што се пренесуваат од животни на луѓе би можеле да имаат улога во развојот на психички нарушувања.

Во центарот на вниманието се нашол паразитот Toxoplasma gondii, кој може да се пренесе преку измет од заразени мачки, но и преку недоволно термички обработено месо или загадена вода.

Во мета-анализа објавена во 2023 година, предводена од психијатарот Џон Мекграт, биле анализирани истражувања спроведени во текот на последните 44 години во 11 земји, меѓу кои САД и Велика Британија.

Авторите утврдиле значајна позитивна поврзаност меѓу поседувањето мачка и зголемениот ризик од нарушувања поврзани со шизофренија. По статистичко прилагодување на различни фактори, истражувачите заклучиле дека лицата изложени на мачки имале приближно двојно поголема веројатност за развој на шизофренија во споредба со останатите.

Сепак, научниците нагласуваат дека шизофренијата е сложено нарушување на мозокот кое влијае врз мислите, чувствата и однесувањето, а нејзините причини вклучуваат генетски, биолошки и еколошки фактори кои сè уште не се целосно разјаснети.

Додека некои студии покажуваат дека изложеноста на мачки во детството може да биде поврзана со повисок ризик од психотични нарушувања, други истражувања не успеале да потврдат таква врска. Слично, дел од научните трудови забележале повисоки резултати на тестови за психотични искуства кај лица кои живееле со мачки, но постојат и анализи кои не нашле никаква значајна поврзаност.

Дополнителна дилема претставува прашањето за таканаречениот „критичен период на изложеност“. Една од анализираните студии не пронашла значајна врска меѓу чувањето мачка пред 13-годишна возраст и подоцнежен развој на шизофренија, но кога бил испитуван периодот меѓу деветтата и дванаесеттата година од животот, била забележана статистичка поврзаност.

Освен паразитот Toxoplasma gondii, научниците разгледуваат и други можни фактори. Една студија сугерира дека бактеријата Pasteurella multocida, која може да се пренесе преку каснување од мачка, би можела да има улога во одредени психолошки реакции. Забележано е дека лица кои биле каснати од мачка постигнувале повисоки резултати на тестови поврзани со психолошки искуства.

Авторите на истражувањето предупредуваат дека повеќето анализирани студии имаат сериозни методолошки ограничувања. Дури 15 од 17 истражувања биле студии од типот случај-контрола, кои не можат да докажат причинско-последична врска и често не ги земаат предвид сите надворешни фактори што можат да влијаат врз резултатите.

Дополнително, квалитетот на истражувањата бил нееднаков, а резултатите во многу случаи биле контрадикторни. Според научниците, дел од забележаните врски можеби можат да се објаснат со други фактори кои не биле опфатени во анализите.

Во заклучокот, Џон Мекграт и неговиот тим наведуваат дека нивната анализа обезбедува поддршка за постоење на поврзаност меѓу чувањето мачки и нарушувањата поврзани со шизофренија, но истовремено нагласуваат дека се неопходни нови, поквалитетни истражувања врз големи и репрезентативни групи луѓе за подобро да се разбере дали поседувањето мачка навистина претставува потенцијален фактор на ризик за менталното здравје.

Истражувањето е објавено во научното списание „Schizophrenia Bulletin“.