Огромно богатство на 3.000 километри под Земјата: Научниците открија неочекуван процес во јадрото

Повеќе од 99,999 проценти од златото на нашата планета е скриено длабоко во Земјиното јадро, на околу 3.000 километри под површината. Иако ова огромно богатство практично е недостапно за човекот, ново научно истражување укажува дека внатрешноста на Земјата можеби не е толку изолиран систем како што досега се претпоставуваше.

Геохемичари од Универзитетот во Гетинген откриле хемиски траги кои укажуваат дека одреден материјал од Земјиното јадро стигнува до слоевите на мантијата од кои се хранат вулканите на Хаваи.

Резултатите од истражувањето, објавени минатата година во научното списание „Nature“, би можеле да влијаат врз досегашните сфаќања за границата меѓу јадрото и мантијата. Долго време се сметаше дека оваа граница е речиси целосно непропустлива.

Речиси целото злато потонало во јадрото

Пред повеќе од 4,5 милијарди години, во периодот на формирањето, Земјата била огромна стопена маса. Во процесот познат како планетарна диференцијација, најгустите елементи постепено потонале кон центарот.

Меѓу нив биле златото, платината и рутениумот, кои завршиле во Земјиното јадро, пишува „Space Daily“.

Научните проценки покажуваат дека денес повеќе од 99,999 проценти од вкупното злато на Земјата се наоѓа на длабочина од околу 3.000 километри.

Тоа значи дека нашата планета располага со многу поголеми количества злато отколку што може да се забележи на нејзината површина. Сепак, најголемиот дел од овој благороден метал останува трајно заробен во длабочините и е надвор од можностите на современото рударство.

Научниците не пронашле злато во лавата

И покрај привлечната приказна за „златото од јадрото“, истражувачите не откриле зголемени количества злато во лавата на хавајските вулкани.

Наместо тоа, нивното внимание било насочено кон изотопите на рутениумот, метал кој припаѓа на платинската група.

Особено значаен бил изотопот рутениум-100. Познато е дека неговиот хемиски потпис во Земјиното јадро се разликува од оној во мантијата.

При анализата на примероци од базалт од Хаваи, меѓу кои и материјал поврзан со активниот вулкан Килауеа, научниците откриле токму таков необичен потпис.

Дополнително, биле забележани и невообичаени вредности на изотопи на волфрам.

Комбинацијата од овие хемиски показатели упатува на можноста дека материјал од јадрото, или барем од неговите надворешни делови, стигнува до длабоките слоеви на мантијата од кои потекнува магмата што ги храни хавајските вулкани.

Две можни објаснувања за необичниот процес

Истражувачите разгледуваат две можни сценарија.

Според првото, исклучително мали количества материјал директно преминуваат од јадрото и се мешаат со мантијата.

Сепак, овој модел не се совпаѓа целосно со резултатите од мерењата. Доколку навистина се случува директно мешање, вулканската лава би требало да содржи повисоки концентрации на злато и платина од оние што научниците ги забележале.

Поради тоа, второто објаснување се смета за поверојатно.

Како што Земјиното јадро постепено се лади, на неговиот надворешен раб би можеле да се создаваат тенки слоеви од метални оксиди. Тие слоеви би биле богати со рутениум и волфрам, но не и со злато.

Материјалот од нив би можел постепено да преминува во мантијата, а потоа, во процес кој трае милиони години, да стигне и до вулканската лава.

Нема нови рудници за злато, но откритието е исклучително важно

Авторите на студијата предупредуваат дека резултатите не значат оти е откриено ново наоѓалиште на злато, ниту дека златото од Земјиното јадро би можело да се експлоатира.

Количеството материјал кое од длабочините стигнува до површината е исклучително мало. Во анализираните примероци од лава, исто така, не била откриена зголемена концентрација на злато.

Според еден од авторите на истражувањето, професорот Матијас Вилболд, многу поважен е заклучокот дека Земјиното јадро можеби не е толку целосно изолирано од останатите слоеви на планетата како што претходно се веруваше.

Новото откритие отвора и дополнително прашање – дали истиот процес се одвива и под други вулкански региони или станува збор за специфична карактеристика на хавајскиот вулкански систем?

Доколку слични хемиски потписи бидат откриени во други длабоки мантиски области, како онаа под Источна Африка, тоа би можело да покаже дека мешањето на материјал од јадрото со мантијата е многу почест процес отколку што геолозите досега претпоставувале.

Откритието нема да овозможи отворање нови рудници за злато, но може значително да помогне во разбирањето на сложените процеси што се одвиваат илјадници километри под нашите нозе – во делови од планетата до кои човекот сè уште нема можност директно да стигне.