НАСА подготвува историска мисија: Artemis III ќе вклучи четири вселенски летала и ќе биде најсложениот лет досега

Американската вселенска агенција НАСА се подготвува за една од најамбициозните мисии во својата историја. Мисијата Artemis III, која е планирана за следната година, ќе биде најкомплексниот човечки вселенски лет досега и ќе вклучи координирани операции со четири вселенски летала, три различни ракети и повеќе лансирни рампи.

Според НАСА, успехот на оваа мисија ќе биде клучен чекор кон враќањето на астронаутите на површината на Месечината во рамки на мисијата Artemis IV, планирана за 2028 година.

Најсложената мисија во историјата на НАСА

Програмата Artemis е наследник на легендарната програма „Аполо“ и има цел повторно да испрати луѓе на Месечината.

Во рамки на Artemis III, четворица астронаути ќе полетаат со вселенското летало Orion, кое ќе биде лансирано со ракетата Space Launch System (SLS). Во текот на околу две недели во орбитата на Земјата, Orion ќе се сретне и ќе се приклучи на два различни месечеви лендери – Starship на SpaceX и Blue Moon на Blue Origin.

Тоа ќе биде прва мисија на НАСА во која екипаж ќе се приклучи на две одделни вселенски летала способни самостојно да превезуваат луѓе.

„Artemis III ќе биде високо координиран танц со исклучително сложена секвенца на лансирања и операции, што ја прави една од најамбициозните мисии што НАСА некогаш ги презела“, изјави менаџерот на програмата Artemis, Џереми Парсонс.

Историски преседан

Досега само една мисија во историјата на човечките вселенски летови извршила слична операција.

Станува збор за советската мисија Сојуз Т-15 од 1986 година, кога космонаутот Леонид Кизим патувал меѓу вселенските станици „Саљут 7“ и „Мир“.

НАСА била блиску до ваков подвиг и со мисијата Gemini 10 во 1966 година, но тогаш астронаутите се приклучиле само на едно летало.

Три различни ракети и повеќе лансирни рампи

Дополнителен предизвик е тоа што трите главни вселенски летала ќе полетуваат со различни ракети и од различни лансирни комплекси.

Лендерот Blue Moon ќе биде лансиран со ракетата New Glenn на Blue Origin од комплексот LC-36 во Кејп Канаверал.

Неколку дена подоцна ќе полета Orion со ракетата SLS од комплексот 39B во Вселенскиот центар „Кенеди“.

Дури откако ќе завршат тестирањата со Blue Moon, ќе биде лансиран и Starship на SpaceX.

Ваквата организација ќе бара тесна координација меѓу НАСА, SpaceX, Blue Origin и американските вселенски сили, како и синхронизација на инфраструктурата, ресурсите и распоредот на лансирања.

Blue Moon прв ќе пристигне во орбитата

Blue Moon ќе биде првото вселенско летало што ќе стигне во орбитата.

Лендерот може да остане во вселената до 30 дена, што ќе им овозможи на инженерите да ја проверат неговата исправност пред пристигнувањето на екипажот.

За време на мисијата, двајца астронаути ќе влезат во Blue Moon за да ги тестираат системите за животна поддршка, авиониката и комуникацијата, како и новото вселенско одело за идните мисии на Месечината.

Blue Origin ќе користи верзија Blue Moon Mk2, која претставува унапредена варијанта на товарниот лендер Mk1.

Сепак, развојот претрпе доцнење поради експлозијата на една ракета New Glenn за време на тестирање во мај, но компанијата очекува повторно да започне со летови до крајот на 2026 година.

Starship останува најголемиот предизвик

Иако SpaceX веќе неколку години спроведува тестирања на Starship, системот сè уште е во развој и не ги исполнил сите услови што НАСА ги бара за човечки мисии.

За Artemis III ќе биде употребена најновата верзија Starship V3, но без кабина за екипаж. Наместо префрлање на астронаути, Orion и Starship ќе ги тестираат системите за приклучување, комуникација и маневрирање.

Една од најважните технологии што SpaceX мора да ја докаже е полнењето гориво во орбитата, бидејќи токму тоа ќе биде неопходно за идните летови до Месечината.

НАСА проценува дека за Artemis IV ќе бидат потребни најмалку 15 дополнителни лансирања на Starship-танкери за полнење на главното вселенско летало.

Artemis III ќе го отвори патот кон Месечината

По завршувањето на тестовите со двата лендера, Orion ќе се одвои и ќе се врати на Земјата.

Како и кај Artemis II, капсулата ќе слета со падобрани во Тихиот Океан, покрај западниот брег на Соединетите Американски Држави.

Доколку сите операции бидат успешно изведени, Artemis III ќе стане клучната проба за историското враќање на човекот на Месечината.

Според сегашниот план, Artemis IV, закажана за 2028 година, треба да биде првата мисија што повторно ќе спушти астронаути на површината на Месечината, повеќе од половина век по последната мисија од програмата „Аполо“.