Нетанјаху го блокирал испраќањето на израелскиот систем „Железна купола“ во Украина поради страв од Иран

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху во 2023 година го спречил испраќањето на американски финансиран систем за противвоздушна одбрана „Железна купола“ (Iron Dome) во Украина, откако поранешниот републикански сенатор Линдзи Греам побарал батерија од системот да биде испратена за помош на Киев, објави „Вашингтон пост“.

Причината за одлуката, според израелски официјални лица, била стравувањето дека чувствителната воена технологија би можела да падне во рацете на Иран доколку системот биде распореден во Украина и евентуално заробен или анализиран од руски сили.

Израелската амбасада во Вашингтон ги потврди информациите и посочи дека одлуката се темелела на одредбите од договорот за заедничко производство на системот со САД. Според тој договор, Израел има право на вето врз распоредувањето на системите, дури и кога нивната набавка е платена од американската влада.

Наместо испраќање на „Железна купола“, Израел им вратил на САД батерии од системот „Патриот“, кои потоа можеле да бидат испратени во Украина.

Американскиот државен секретар Марко Рубио оцени дека ваквите ограничувања се нормална последица од заедничкото производство на оружје.

„Секогаш кога ќе влезете во заедничко производство, постојат такви ограничувања“, изјави Рубио.

Нова фаза во воената соработка меѓу САД и Израел

Објавувањето на информацијата доаѓа во период кога Вашингтон и Тел Авив се подготвуваат за нова фаза во одбранбената соработка.

Американскиот Претставнички дом неодамна усвои верзија на годишниот закон за одбранбен буџет, кој предвидува дополнително продлабочување на воената поврзаност меѓу двете земји.

Една од одредбите, член 224 од Законот за одобрување на националната одбрана (NDAA), предвидува проширување на заедничките истражувања, развој и производство на оружје, како и нови лиценцни договори и заеднички воени проекти.

Критичарите сметаат дека ваквата политика може дополнително да ја зголеми зависноста на Израел од американската воена индустрија, додека поддржувачите велат дека ќе овозможи побрз развој на нови технологии.

Нетанјаху во писмо со поддршка на планот го нарече ова „промена на рамката на американско-израелската одбранбена соработка“, која оди подалеку од традиционалната продажба на оружје.

Заладени односи меѓу Нетанјаху и Зеленски

Информацијата за блокирањето на „Железната купола“ се појавува во период на заладени односи меѓу израелскиот премиер и украинскиот претседател Володимир Зеленски.

Двајцата лидери неодамна се најдоа во Вашингтон на погребот на сенаторот Линдзи Греам, каде биле видени во близина еден до друг и накратко разговарале, но официјална средба немало.

Според израелскиот весник „Хаарец“, кабинетот на Нетанјаху одбил предлог за средба со Зеленски. Украинската страна тврди дека првично Израел предложил разговор, но по прифаќањето од Киев, средбата не била реализирана со образложение дека Нетанјаху нема време.

Последната официјална средба меѓу двајцата лидери била во септември 2023 година на Генералното собрание на Обединетите нации. Зеленски по нападот на Хамас врз Израел на 7 октомври 2023 година сакал да го посети Израел како знак на солидарност, но барањето било одбиено.

Во меѓувреме, прашањето за израелската воена технологија останува чувствително, бидејќи „Железната купола“ е еден од најпознатите системи за противвоздушна одбрана во светот и клучен дел од израелската одбранбена стратегија.

Текстот Нетанјаху го блокирал испраќањето на израелскиот систем „Железна купола“ во Украина поради страв од Иран е превземен од МАКФАКС.