Ракета на SpaceX на Маск оваа недела ќе удри во Месечината: Научниците очекуваат спектакуларен судир и нови сознанија

Дел од потрошена ракета на компанијата SpaceX, кој повеќе од една година неконтролирано патува низ вселената, во среда ќе удри во површината на Месечината. Настанот го привлекува вниманието на научниците ширум светот, бидејќи се очекува да создаде нов кратер и да обезбеди драгоцени податоци за идните мисии на Земјиниот природен сателит.

Станува збор за горниот степен од ракета на SpaceX, која на 15 јануари 2025 година во вселената пренесе два приватни месечеви лендери. По завршувањето на мисијата, делот од ракетата останал да кружи низ вселената, а сега неговата траекторија завршува со судир во Месечината.

Според експертот за следење на вселенски објекти Бил Греј, ракетата ќе удри со брзина од околу 8.700 километри на час, односно приближно седум пати поголема од брзината на звукот. Се очекува ударот да се случи во близина на кратерот Ајнштајн, на западната страна од Месечината која е свртена кон Сонцето.

Иако самиот блесок од ударот најверојатно нема да биде видлив со голо око бидејќи ќе трае помалку од една секунда, научниците очекуваат облак од прашина и карпи да се издигне неколку километри над површината и да остане видлив за телескопите десетици минути.

Енергијата што ќе се ослободи при ударот е споредлива со експлозија од околу три тони ТНТ.

„Гравитацијата на Месечината е мала, а таму нема ветер кој би ја разнел прашината, па затоа ќе можеме долго да го следиме облакот од исфрлен материјал“, објаснува Бенџамин Фернандо од Националната лабораторија „Лос Аламос“, кој ги повика и професионалните астрономи и аматерите да го набљудуваат настанот.

Тој проценува дека ударот ќе создаде кратер со дијаметар од околу 27 метри и длабочина од речиси пет метри. Иако нема да може да се забележи од Земјата, кратерот ќе биде фотографиран од вселенските летала што орбитираат околу Месечината.

Лунарното извидувачко летало на НАСА (Lunar Reconnaissance Orbiter) и јужнокорејскиот орбитер „Данури“ ќе направат снимки пред и по ударот. Според Фернандо, „Данури“ ќе помине на само неколку километри од ракетата околу две минути пред судирот.

SpaceX не планирал ваков исход, а дел од експертите сметаат дека ударот можел да биде избегнат доколку горниот степен на ракетата бил насочен во орбита околу Сонцето наместо да остане во близина на системот Земја–Месечина.

Ова ќе биде само втор познат случај на удар на потрошена ракета во Месечината. Во 2022 година, дел од кинеска ракета се урна на нејзината далечна страна, создавајќи два кратери.

Иако научниците не изразуваат загриженост поради самиот судир, тие предупредуваат дека сè поголемиот број вселенски објекти ја нагласува потребата од подобро следење и управување со вселенскиот отпад, особено во пресрет на новата ера на истражување на Месечината.

Настанот има и научна вредност. За разлика од природните метеороиди, чија траекторија често не може однапред да се предвиди, овој удар е прецизно пресметан, што им овозможува на научниците детално да ги анализираат последиците и да ги подобрат моделите за идните мисии.

НАСА и во минатото намерно уриваше делови од ракети и лунарни модули на Месечината за време на програмата „Аполо“, а во 2009 година вселенското летало LCROSS намерно беше насочено кон јужниот пол на Месечината во потрага по воден мраз.

Судирот доаѓа во време кога САД и Кина интензивно се подготвуваат за нови мисии со астронаути на Месечината. Компаниите SpaceX на Илон Маск и Blue Origin на Џеф Безос се натпреваруваат кој ќе го обезбеди лендерот за идните мисии од програмата Artemis, со кои човештвото повторно ќе стапне на Месечината по повеќе од половина век.

Токму затоа, научниците сметаат дека секој ваков настан претставува ретка можност да се добијат нови сознанија кои ќе придонесат за побезбедно и поефикасно истражување на Месечината во иднина.