Бакар и злато во туристичкиот Халкидики: Отворен рудник со инвестиција над две милијарди долари

Рудникот за бакар и злато „Скуриес“ во североисточниот дел на Халкидики свечено беше отворен на 8 октомври, со присуство на грчкиот премиер Кирјакос Мицотакис. Инвестицијата, според неговото обраќање, надминува две милијарди долари и претставува еден од најзначајните странски производствени проекти во Грција во последните децении.

Проектот носи очекувања за нови работни места, извоз и приходи за локалната заедница, но останува предмет на дебата поради можните влијанија врз водите, шумите, земјоделството и туризмот.

Со „Скуриес“ управува „Хелас голд“, подружница на канадската „Елдорадо голд“, во рамките на рударскиот комплекс „Касандра“. Првиот бакарно-златен концентрат бил произведен на 8 септември, додека достигнувањето комерцијално производство е најавено за последниот квартал од 2026 година.

Според производствените проекции на компанијата, почетниот планиран работен век на рудникот е околу 20 години. Просечното годишно производство се проценува на 140.000 унци злато и приближно 30.000 тони бакар. Овие количества се плански очекувања за работењето на рудникот.

Мицотакис посочи дека во изградбата биле ангажирани околу 5.000 луѓе и ја нагласи потребата локалното население да има поголемо учество во вработувањата. Компанијата проектира околу 3.000 директни и индиректни работни места во поширокиот комплекс „Касандра“, кога „Скуриес“ ќе достигне полн производствен капацитет.

На отворањето, грчкиот премиер истакна дека реализацијата била придружена со преговори за измени на инвестицискиот план, построги еколошки услови и дополнителни мерки за обработка на рударските остатоци. Според него, инвестицијата треба да покаже дека современата рударска технологија може да обезбеди економска корист со почитување на безбедноста и заштитата на животната средина.

Рудникот комбинира површинска и подземна експлоатација. Една од клучните промени во проектот е примената на филтрирана јаловина — постапка со која, според „Хелас голд“, се отстрануваат до 90 проценти од водата во остатоците од преработката. Издвоената вода може повторно да се користи во производствениот процес.

Со изменетиот проект е предвидено едно одлагалиште наместо првично планираните две, со околу 40 проценти помала површина за складирање на јаловината. Компанијата наведува дека ова овозможува и постепена санација паралелно со експлоатацијата.

Предвидени се и системи за управување со водите, третман на водата што доаѓа во контакт со рударските активности и дигитално следење на работењето. Пошироката еколошка мониторинг-мрежа на компанијата во регионот опфаќа повеќе од 700 контролни точки и 13 параметри, меѓу кои водата, воздухот, бучавата, почвата и биолошката разновидност. Компанијата наведува дека податоците се достапни преку јавна онлајн-платформа.

За општината Аристотелис се предвидени приходи од рударски надоместоци и посебна програма за општествени вложувања. Мицотакис во обраќањето спомена повеќе од 80 милиони евра во следните 20 години, додека компанијата во своите материјали наведува 80 милиони американски долари. Станува збор за различно изразени најави за вложувања, одвоени од законските рударски надоместоци.

Свеченоста беше проследена и со протест на активисти во близина на рудникот. Загриженоста за природата и другите локални дејности останува дел од долгогодишната расправа за проектот. Градоначалникот на Аристотелис, Стелиос Валианос, на отворањето нагласи дека вниманието кон животната средина мора да биде постојано и дека уште сега треба да се планира развојот на регионот по завршувањето на експлоатацијата.

„Скуриес“ има значење и за европското снабдување со бакар, потребен за електроенергетските мрежи, електричните возила и обновливите извори на енергија. За локалното население, клучни ќе бидат исполнувањето на еколошките обврски, независниот надзор и реализацијата на најавените економски придобивки.

Примерот од Халкидики е релевантен и за дебатите во Македонија за користењето на минералните ресурси. Оценката за неговата успешност ќе зависи од резултатите од работењето и од тоа како рударството ќе се усогласи со природата и со останатите стопански дејности во регионот.