Ново откритие во борбата против Алцхајмеровата болест: Тест на крвта може да го открие ризикот и 10 години пред првите симптоми

Научниците направија значаен чекор кон порано откривање на ризикот од Алцхајмерова болест. Ново меѓународно истражување покажува дека анализа на одреден протеин во крвта може да помогне во проценката на веројатноста за развој на когнитивни нарушувања години пред да се појават првите проблеми со меморијата.

Истражувањето, предводено од научници од американскиот медицински центар Mass General Brigham, опфатило 2.684 постари лица кои на почетокот немале знаци на когнитивно нарушување.

Резултатите се објавени во научното списание JAMA, а на 30 октомври 2026 година беа претставени и во јавноста.

Што откриле научниците?

Истражувачите го анализирале нивото на протеинот p-tau217 во крвта, кој е поврзан со биолошките промени карактеристични за Алцхајмеровата болест.

Податоците биле собрани од шест истражувања спроведени во Северна Америка, Јапонија и Австралија.

Научниците утврдиле дека повисоките вредности на овој биомаркер се поврзани со поголема веројатност за појава на проблеми со паметењето и размислувањето во следните години.

Ризик од 38 проценти за пет години

Кај испитаниците со особено високи вредности на p-tau217, проценетата веројатност за развој на когнитивно нарушување изнесувала 38 проценти во рок од пет години.

За период од десет години, проценката достигнала 78 проценти.

Сепак, научниците нагласуваат дека податоците за десетгодишниот период се помалубројни, поради што таа проценка е помалку сигурна.

Овие бројки се однесуваат на испитаниците со највисоки вредности на биомаркерот, а не на целокупното население.

Дали тестот може веднаш да се користи?

Иако резултатите се охрабрувачки, истражувачите предупредуваат дека ваквите тестови засега не се препорачуваат за рутинско испитување на здрави луѓе без симптоми.

Причината е што сè уште не постои докажана превентивна терапија за лица без когнитивни нарушувања кај кои тестот покажува зголемен ризик.

Тестот не претставува сигурна прогноза дека некој ќе развие Алцхајмерова болест, туку дополнителна информација за проценка на ризикот.

Голема надеж за иднината

Научниците сметаат дека ваквите крвни анализи би можеле да добијат особено значење доколку идните истражувања потврдат дека одредени терапии можат да го забават или спречат развојот на симптомите.

Тогаш лекарите би можеле многу порано да ги препознаат лицата со висок ризик и да започнат со соодветно следење или превентивен третман.

Во меѓувреме, експертите препорачуваат редовна физичка активност, избалансирана исхрана, доволно сон и грижа за кардиоваскуларното здравје.

Новото откритие не значи дека Алцхајмеровата болест може сигурно да се предвиди кај секој човек, но претставува важен чекор кон медицината во која ризиците ќе се препознаваат многу пред појавата на првите симптоми.

Извор: Mass General Brigham / JAMA / ScienceDaily, 30 октомври 2026 година.