Што се случува со мозокот и телото кога ги потиснуваме емоциите: Привидниот мир може да има висока цена за здравјето

Премолчување на лутината, криење на тагата и насмевка во моменти кога внатрешно чувствуваме силен немир – за многумина ова е знак на самоконтрола и емоционална зрелост. Но, научните истражувања покажуваат дека постојаното потиснување на чувствата може да има спротивен ефект. Додека однадвор изгледаме смирено, нашиот мозок и организмот можат да останат под значителен стрес.

Психолозите прават важна разлика меѓу контролирањето на емоционалните реакции и нивното потиснување. Да се воздржиме од непромислена реакција не е исто што и постојано да се преправаме дека не чувствуваме ништо.

Кога ваквото однесување станува секојдневна навика, тоа може да влијае врз концентрацијата, расположението, сонот и физичкото здравје.

Што се случува во мозокот кога ги криеме чувствата?

Кога доживуваме силна емоција, во нејзината обработка учествуваат повеќе мозочни структури, меѓу кои и амигдалата – дел од мозокот што има важна улога во препознавањето закани и емоционално значајни ситуации.

Истовремено, префронталниот кортекс учествува во регулирањето на реакциите, донесувањето одлуки и контролирањето на однесувањето.

Кога свесно се обидуваме да не покажеме лутина, страв или тага, мозокот вложува дополнителен напор за да го контролира надворешното изразување.

Истражувањата покажуваат дека потиснувањето на видливата емоционална реакција не мора да го намали самото емоционално доживување.

Со други зборови, човек може да изгледа смирено, а внатрешно и понатаму да чувствува силна вознемиреност.

За разлика од потиснувањето, техниката позната како когнитивно преобликување – односно разгледување на непријатната ситуација од поинаква перспектива – може поефикасно да помогне во намалувањето на емоционалната напнатост.

Телото реагира дури и кога лицето останува мирно

Емоциите не се само психолошко искуство. Тие се поврзани и со работата на автономниот нервен систем, кој ги регулира срцевиот ритам, дишењето и други функции на организмот.

Кога човек е изложен на стрес, може да се активира симпатичкиот нервен систем, кој го подготвува телото за реакција на потенцијална опасност.

Во такви ситуации може да се појават забрзано чукање на срцето, зголемена мускулна напнатост и промени во крвниот притисок.

Некои истражувања покажуваат дека потиснувањето на емоционалните реакции може да биде поврзано со зголемена физиолошка активност, дури и кога личноста успешно ја прикрива својата вознемиреност.

Сепак, тоа не значи дека секое премолчување на емоциите предизвикува здравствени проблеми. Важни се зачестеноста, времетраењето и начинот на кој човек се справува со стресот.

Долготрајниот стрес може да влијае врз срцето и хормоните

Кога стресот трае подолго време, организмот може да остане во состојба на зголемена подготвеност.

Во стресната реакција учествуваат хормони како адреналинот и кортизолот, кои му помагаат на телото да се приспособи на предизвиците.

Но, хроничниот стрес може да го наруши нормалното функционирање на овие механизми.

Кај некои луѓе тоа се манифестира преку замор, раздразливост, проблеми со спиењето и потешкотии со концентрацијата.

Долготрајниот стрес е поврзан и со зголемен ризик од одредени кардиоваскуларни заболувања.

Сепак, научните докази не дозволуваат да се заклучи дека самото потиснување на емоциите директно предизвикува срцеви заболувања или хормонални нарушувања.

Може ли потиснувањето на емоциите да влијае врз имунитетот?

Научниците ја истражуваат и поврзаноста меѓу психолошкиот стрес, воспалителните процеси и имунолошкиот систем.

Во дел од истражувањата се забележани врски меѓу долготрајниот стрес и промените во одредени воспалителни маркери, како Ц-реактивниот протеин (CRP) и интерлеукинот-6.

Овие процеси се сложени и зависат од повеќе фактори, вклучувајќи го општото здравје, животните навики и индивидуалната реакција на стресот.

Затоа, не може да се тврди дека потиснатите емоции сами по себе предизвикуваат автоимуни заболувања или директно го ослабуваат имунитетот.

Сепак, справувањето со хроничниот стрес е важен дел од грижата за целокупното здравје.

Кога телото го покажува она што го премолчуваме

Психолошката напнатост кај некои луѓе може да се манифестира и преку физички симптоми.

Чести реакции на стрес се:

• Напнатост во мускулите на вратот, рамената и грбот.
• Стегање на вилицата и чкртање со забите.
• Главоболки и чувство на исцрпеност.
• Непријатност во стомакот, грчеви или гадење.
• Нарушен сон и потешкотии со концентрацијата.

Особено интересна е поврзаноста меѓу мозокот и дигестивниот систем.

Таканаречената оска мозок–црева овозможува постојана двонасочна комуникација меѓу нервниот систем и органите за варење.

Поради тоа, стресот може да влијае врз дигестивните симптоми и да ги влоши тегобите кај луѓето со синдром на иритабилно црево и други функционални гастроинтестинални нарушувања.

Но, важно е да се нагласи дека стомачните проблеми не треба автоматски да се припишуваат на емоциите. Тие можат да имаат различни медицински причини.

Како да ги регулираме емоциите без да ја изгубиме самоконтролата?

Решението не е во неконтролирано изразување на секоја лутина или фрустрација.

Напротив, здравата емоционална регулација подразбира препознавање на чувствата и избор на соодветен начин за справување со нив.

Еден од едноставните пристапи е именувањето на емоцијата.

Кога човек ќе си каже „Сега чувствувам лутина“, „Ова ме повреди“ или „Вознемирен сум“, полесно може да го препознае она што го доживува и да размисли како да реагира.

Некои истражувања покажуваат дека именувањето на чувствата може да помогне во намалувањето на емоционалната реактивност.

Корисни можат да бидат и кратка прошетка, умерена физичка активност, смирено дишење, запишување на мислите или разговор со личност од доверба.

Кога непријатните емоции се интензивни, долготрајни или го нарушуваат секојдневното функционирање, разговорот со психолог или психотерапевт може да помогне во развивањето поздрави начини за справување со нив.

Вистинската сила не е во криењето на чувствата

Современото општество често ја поврзува емоционалната воздржаност со сила, професионалност и зрелост.

Но, постои важна разлика меѓу тоа да не дозволиме емоциите да управуваат со нашите постапки и постојано да го игнорираме она што го чувствуваме.

Да се биде емоционално стабилен не значи никогаш да не се почувствува лутина, страв или тага, туку да се научи како тие чувства да се препознаат, разберат и регулираат.

Понекогаш најздравата реакција не е да се преправаме дека сè е во ред, туку да признаеме дека нешто нè вознемирува и да најдеме начин конструктивно да се справиме со тоа.