(ВИДЕО) Научниците предупредуваат: Најопасниот расед во САД е под најголем притисок во последните 1.000 години

Стравувањата од таканаречениот „Голем удар“ (The Big One) – катастрофален земјотрес кој би можел да предизвика огромни разурнувања низ Калифорнија – повторно се актуелни по најновото научно истражување на американски и швајцарски научници.

Истражувачите објавија дека раседот Сан Андреас достигнал највисоко ниво на акумулиран притисок во последните илјада години. Дополнителна загриженост предизвикува фактот што поминале повеќе од 160 години од последното големо ослободување на енергија долж овој огромен геолошки систем.

Расед долг речиси 1.300 километри

Сан Андреас важи за еден од најпознатите и најопасни раседи во светот. Се протега на околу 1.287 километри низ Калифорнија и минува во близина на некои од најголемите градови во државата, меѓу кои Лос Анџелес и Сан Франциско.

Раседот е поврзан со неколку други активни геолошки структури, а особено внимание привлекува раседот Сан Хасинто во близина на Лос Анџелес. Токму во зоната каде што двата раседи се приближуваат е откриено рекордно ниво на сеизмички притисок.

Според Лилијан Буркхард од Универзитетот на Хаваи, јужниот дел од Сан Андреас е толку оптоварен што евентуално пукање би можело истовремено да ги активира и двата раседи, предизвикувајќи исклучително силен земјотрес.

„Во моментов притисокот е на историски високо ниво низ целиот регион, а поминале повеќе од 160 години од последното големо пукање на раседот. Системот се наоѓа во критично оптоварена состојба“, изјави Буркхард.

Нема прогноза за непосреден земјотрес

Научниците нагласуваат дека нивното истражување не значи дека катастрофален земјотрес е неизбежен или дека ќе се случи наскоро.

Сепак, предупредуваат дека евентуален силен потрес би можел сериозно да ги погоди најгусто населените подрачја во јужна Калифорнија, вклучувајќи ги:

• Лос Анџелес,
• Сан Бернардино,
• Риверсајд,
• долината Коачела.

Претходни истражувања покажале дека постои дури 99 проценти веројатност во следните две децении да се случи земјотрес со магнитуда поголема од 6,7 степени според Рихтеровата скала.

Рекордно ниво на подземен притисок

Истражувачкиот тим утврдил дека нивото на напнатост во јужниот дел на Сан Андреас денес е повисоко од кое било забележано во последните неколку векови.

Особено критична е зоната позната како „Мохаве Саут“, во близина на преминот Кајон Пас.

Научниците го мерат притисокот во мегапаскали (MPa). Според нивните пресметки:

• Сан Андреас моментално е оптоварен со 2,8 мегапаскали,
• Сан Хасинто достигнал дури 3,6 мегапаскали.

Овие вредности се еднакви или повисоки од оние што претходеле на големи земјотреси во последниот милениум.

„Врата“ кон поголема катастрофа

Раседите Сан Андреас и Сан Хасинто се среќаваат кај Кајон Пас, место кое научниците го опишуваат како „врата“.

Во зависност од условите, овие „врата“ можат да го запрат ширењето на земјотресот или да овозможат преминување на енергијата од еден расед на друг.

„Кога двата раседи истовремено се под толку висок притисок, постои поголема можност земјотресот што ќе започне на едниот расед да се префрли на другиот и да создаде една многу поголема катастрофа наместо два помали настани“, предупредува Буркхард.

Таа додава дека истражувањето не претставува предвидување за датумот на идниот земјотрес, туку проценка на моменталната состојба на системот.

Илјада години податоци во компјутерски модел

Студијата објавена во научното списание Journal of Geophysical Research: Solid Earth се базира на напреден компјутерски модел кој симулира земјотреси.

Во него биле вклучени реални податоци од последните илјада години, добиени преку:

• радиокарбонско датирање на карпи,
• анализа на годишните прстени на древни дрвја,
• геолошки записи за претходни потреси.

Моделот покажал како тектонските плочи постепено се движат, создавајќи огромен притисок кој со текот на времето се акумулира сè додека не биде ослободен преку силен земјотрес.

Сценарио за „Големиот удар“

Американскиот геолошки институт (USGS) разгледувал сценарио со земјотрес од 7,8 степени кој би се случил долж Сан Андреас и би го погодил подрачјето на Лос Анџелес.

Според проценките на иницијативата Great California ShakeOut, таков потрес би можел да предизвика:

• околу 1.800 жртви,
• повеќе од 50.000 повредени,
• материјална штета од околу 200 милијарди долари.

Потсетување на катастрофата од 1994 година

Лос Анџелес веќе бил погоден од еден од најразорните земјотреси во историјата на Калифорнија – земјотресот Нортриџ од 1994 година.

Потресот со магнитуда од 6,7 степени предизвикал:

• 60 загинати лица,
• повеќе од 7.000 повредени,
• илјадници уништени домови.

Последното големо пукање на јужниот дел од Сан Андреас се случило на 9 јануари 1857 година за време на земјотресот Форт Тејон. Оттогаш поминале повеќе од 160 години, што е една од главните причини поради кои новото истражување предизвикува толку големо внимание кај научниците и жителите на Калифорнија.

Иако експертите не можат да предвидат кога ќе се случи следниот голем земјотрес, тие предупредуваат дека регионот се наоѓа во критично оптоварена состојба и дека подготвеноста за ваков сценарио останува од клучно значење.