ВИДЕО | Што би се случило ако Земјата престане да се врти? Последиците зависат од тоа колку брзо би запрела

Земјата постојано се врти околу својата оска. Едно вртење трае приближно 24 часа, а на екваторот површината се движи со брзина од околу 1.670 километри на час. Тоа движење не го чувствуваме бидејќи заедно со нас се движат почвата, воздухот и сè што нè опкружува.

Но што ако ротацијата одеднаш запре? Станува збор за теоретско прашање, а не за настан што ѝ се заканува на Земјата. За нагло запирање би требало да се промени огромното количество енергија и аголен момент на планетата; не постои познат природен механизам што би го предизвикал тоа.

Ако цврстиот дел од Земјата запре речиси моментално, луѓето и предметите на нејзината површина не би запреле заедно со него. Поради инерцијата, би продолжиле да се движат во насоката во која претходно ги носела ротацијата — кон исток.

На екваторот почетната брзина би била најголема. Последиците би биле разорни: предмети би се откорнувале, градби би биле изложени на огромни сили, а урнатините би се движеле со голема брзина. Сличен принцип се забележува кога возило нагло сопира, а патниците продолжуваат да се движат напред, но брзините во овој хипотетички случај би биле неспоредливо поголеми.

Брзината што ја имаме поради Земјината ротација се намалува со приближувањето кон половите. Затоа непосредниот ефект од инерцијата таму би бил помал отколку на екваторот. Сепак, тоа не значи дека поларните области би биле безбедни од последиците за атмосферата, океаните и климата.

Дури и ако замислиме дека цврстата површина нагло запрела, воздухот и водата би продолжиле да се движат. Разликата во движењето меѓу атмосферата и почвата би создала исклучително силни ветрови. Океанските води би биле нарушени, со можни катастрофални поплави долж бреговите.

Не може прецизно да се каже колкави би биле брановите или кои места би биле најтешко погодени без да се зададе конкретен модел: колку брзо запира Земјата, што точно запира и како реагираат атмосферата и океаните. Затоа снимките што кружат на интернет треба да се гледаат како илустрации на идејата, а не како точна прогноза.

Времето за кое би се променила ротацијата е пресудно. Ако Земјата се забавува многу бавно, луѓето и предметите не би „летнале“ од површината како при моментално запирање. Наместо тоа, би се менувале должината на денот, движењето на воздухот и океаните, како и условите во кои живеат растенијата и животните.

Ротацијата придонесува и за благо испакнатата форма на Земјата околу екваторот. При долгорочно забавување, распределбата на океанската вода би се приспособувала на променетата форма и на гравитацијата, што би можело значително да ги промени крајбрежјата.

Како би изгледале денот и ноќта?

Ако Земјата целосно престане да се врти околу својата оска, но продолжи да патува околу Сонцето, Сонцето и понатаму би го менувало својот привиден положај на небото — само многу побавно. Еден циклус на ден и ноќ би траел приближно една година. Тоа би донело долги периоди на загревање и ладење, со големи последици за времето и животот на планетата.

Земјата, меѓутоа, не е на пат нагло да запре. Оваа замислена ситуација покажува колку ротацијата е важна за секојдневниот ритам, океаните и атмосферата — и колку различни би биле последиците од ненадејно запирање и од бавно забавување.