Забраната падна, TikTok остана: Австралија без ефект и по четири месеци од историската мерка

Четири месеци по историската забрана за малолетници на социјалните мрежи во Австралија, ефектите сè уште се далеку од очекуваните, покажуваат нови владини анализи кои отвораат сериозна дебата за моќта на технолошките гиганти и границите на регулацијата во дигиталната ера.

И покрај строгите мерки со кои на лицата под 16 години им беше ограничен пристап до платформи како TikTok и Instagram, најновите податоци откриваат дека навиките на корисниците не се промениле значајно. Според документи до кои дошла агенцијата AFP преку закони за слобода на информации, овие платформи и понатаму доминираат во преземањата и користењето, дури и по стапувањето на забраната во сила.

Австралија во декември 2025 година стана првата земја во светот што воведе ваква радикална мерка, со цел да ги заштити младите од сајбер-малтретирање, зависност и влијанието на таканаречените „предаторски алгоритми“. Законот веднаш предизвика глобално внимание, а неколку држави веќе разгледуваат слични модели.

Сепак, првичните резултати покажуваат дека реалноста е посложена. Во јануари 2026 година не е забележано значајно намалување на присуството на овие платформи, а дел од корисниците краткорочно се префрлиле на алтернативни апликации – но брзо се вратиле на старите навики.

„Нема значајно поместување од големите платформи“, се наведува во интерниот извештај на Комисијата за е-безбедност, кој укажува дека промената на дигиталното однесување не може да се случи преку ноќ.

Дополнителен аларм предизвикува податокот дека поплаките за сајбер-малтретирање дури и се зголемиле – за 26 проценти во споредба со истиот период минатата година. Најголемиот дел од пријавите се однесуваат токму на TikTok, што дополнително ја става под знак прашалник ефикасноста на мерките.

Од Комисијата предупредуваат дека станува збор за рана фаза и дека се потребни подолгорочни анализи за да се извлечат конечни заклучоци. Истовремено, тие посочуваат дека податоците за преземање апликации не ја покажуваат целосната слика – бидејќи не откриваат кој ги користи апликациите и колку активно.

Во меѓувреме, австралиската влада отворено ги обвини технолошките компании дека не ги почитуваат новите правила. Министерката за комуникации, Аника Велс, изјави дека „значителен дел од децата и понатаму имаат пристап до забранетите платформи“, додавајќи дека државата нема да дозволи глобалните технолошки гиганти да ги заобиколуваат законите.

Според официјалните бројки, досега се избришани повеќе од пет милиони кориснички сметки на малолетници, но и покрај тоа, платформите остануваат доминантни во дигиталниот простор.

Законот предвидува казни до 33,9 милиони долари за компаниите што нема да ги почитуваат правилата, што го прави еден од најстрогите регулаторни механизми во светот.

Случајот со Австралија веќе предизвика силен интерес кај други држави, меѓу кои Израел, Велика Британија, Норвешка и Нов Зеланд, кои размислуваат за воведување слични ограничувања.

Но, првите резултати испраќаат јасна порака: контролата на социјалните мрежи е далеку посложена од носење закон. Во време кога интернетот не познава граници, вистинската битка за безбедноста на младите очигледно допрва започнува.