Од 2027 година полесна замена на батериите во телефоните во ЕУ – правилата за подолг век на уредите веќе се применуваат

Телефон кој сè уште работи добро, но завршува во фиока само затоа што батеријата повеќе не издржува ни половина ден, е сценарио со кое се соочуваат многу корисници. Европската Унија сака постепено да го промени токму овој модел и да овозможи уредите да се користат подолго, наместо да се заменуваат поради еден потрошен дел.

Од 18 февруари 2027 година ќе започне примената на важен дел од европската Регулатива за батерии, според која преносливите батерии вградени во производи, како општо правило, треба да можат да се отстранат и заменат.

Кај паметните телефони, сепак, работите се нешто посложени бидејќи паралелно важат и посебните правила на ЕУ за еко-дизајн. Затоа тврдењето дека од 2027 година „секој телефон повторно ќе има батерија што се вади“ не е целосно прецизно.

Нема задолжително враќање на старите телефони со капаче

Новите правила не значат дека производителите ќе мора да се вратат на моделите од пред две децении, кај кои задниот капак се вадеше со рака, а батеријата можеше да се замени за неколку секунди.

Главната идеја е батеријата да не биде практично „заробена“ во уредот.

Општите европски правила предвидуваат замената да не бара сопственички алатки, растворувачи или загревање на уредот. Доколку сепак е потребна специјализирана алатка, и за тоа се предвидени посебни услови.

Покрај Регулативата за батерии, кај смартфоните и таблетите важат и правилата за еко-дизајн, со кои дополнително се регулираат поправливоста и замената на клучните компоненти.

Тоа значи дека телефонот од 2027 година не мора визуелно да потсетува на модел од 2007 година, но треба да биде конструиран така што истрошената батерија да не значи автоматски и крај на животниот век на целиот уред.

Промените започнаа уште во 2025 година

Иако најмногу внимание привлекува 2027 година, дел од новите европски правила веќе се применуваат.

Од 20 јуни 2025 година на пазарот во ЕУ важат нови барања за еко-дизајн и енергетско означување на паметните телефони и таблетите.

Според правилата на Европската комисија, батериите на уредите опфатени со оваа регулатива треба да издржат најмалку 800 циклуси на полнење и празнење, а потоа да задржат најмалку 80 проценти од почетниот капацитет.

Производителите имаат и дополнителни обврски во однос на достапноста на резервните делови, поправките и софтверските ажурирања.

Поради тоа, новите европски енергетски етикети за телефони веќе не покажуваат само колку уредот е енергетски ефикасен.

На нив купувачите можат да добијат информации за траењето на батеријата, бројот на циклуси, отпорноста при пад, заштитата од вода и прашина, како и за класата на поправливост.

Телефонот повторно треба да стане производ што се поправа

Пошироката цел на европските правила е постепено да се промени начинот на кој индустријата и потрошувачите гледаат на електронските уреди.

Во последната деценија корисниците се навикнаа тенкиот, залепен и тешко поправлив телефон да биде дел од современиот дизајн. Кога батеријата ќе ослаби, нејзината замена често бара специјализиран сервис, алатки и дополнителен трошок, што неретко го насочува сопственикот кон купување нов телефон.

ЕУ сака да го промени овој пристап.

Регулативата за батерии е дел од пошироката европска политика за циркуларна економија, чија цел е производите да траат подолго, полесно да се поправаат и повторно да се користат, а искористените батерии поефикасно да се собираат и рециклираат.

Европската комисија во 2026 година повторно го потврди општото правило според кое преносливите батерии во производите треба да бидат отстранливи и заменливи од страна на корисниците, иако за одредени категории производи постојат исклучоци поврзани со безбедноста и нивната специфична намена.

Суштината е едноставна – производ кој реално може да продолжи да се користи по замена на еден потрошен дел не треба предвреме да заврши како електронски отпад.

Што ќе добијат потрошувачите?

Најголемата корист за корисниците би требало да биде подолгиот животен век на телефоните.

Доколку процесорот, екранот, камерата и софтверот сè уште ги исполнуваат потребите на сопственикот, слабата батерија повеќе не би требало да биде доволна причина за купување целосно нов уред.

Тоа може да го промени и начинот на кој се гледа на цената на поскапите телефони.

Уред кој чини 700 или 1.000 евра е поинаква инвестиција доколку со едноставна замена на батеријата може да продолжи да се користи уште две или три години.

Подолгиот век на електрониката истовремено значи и помала потреба од производство на нови уреди, помалку транспорт и помала потрошувачка на нови суровини.

Вистинскиот тест ќе биде во продавниците и сервисите

Сепак, самата регулатива нема автоматски да значи дека телефоните ќе траат значително подолго.

Многу ќе зависи од тоа колку ќе чинат резервните батерии, колку долго ќе бидат достапни, дали замената во практика навистина ќе биде едноставна и дали производителите ќе обезбедуваат доволно долга софтверска поддршка.

Доколку телефонот физички може лесно да се поправи, но по неколку години повеќе не добива безбедносни или системски ажурирања, дел од придобивките од поправливоста се губат.

Затоа европските правила не се однесуваат само на една компонента, туку отвораат пошироко прашање за целиот животен циклус на современите електронски уреди.

Идејата е телефоните да престанат да бидат производи кои практично се заменуваат кога ќе ослаби батеријата и повторно да станат уреди што можат да се поправат и користат подолго.

Ако новите правила се покажат успешни во практика, една од најважните карактеристики на смартфоните од 2027 година можеби нема да биде новата камера или побрзиот процесор, туку едноставната можност да се замени батеријата и телефонот да продолжи да се користи.