Што му се случува на телото ако секој ден пиете газирани пијалаци? Научниците предупредуваат на сериозни последици

Редовното консумирање засладени газирани пијалаци може значително да го зголеми ризикот од дијабетес тип 2, дебелина и други хронични заболувања, покажуваат најновите научни анализи. Истражувањата укажуваат и на можна поврзаност со нарушувања на менталното здравје, додека експертите предупредуваат дека при толкувањето на научните резултати е важно да се знае и кој ги финансирал студиите.

Сè повеќе докази за врската со дијабетесот

Иако последните години често се дискутира за безбедноста на диеталните газирани пијалаци со вештачки засладувачи, научниците нагласуваат дека доказите против пијалаците засладени со шеќер се многу посилни и постојат со децении.

Според анализата објавена во „Psychology Today“, засладените пијалаци се еден од најголемите извори на додаден шеќер во исхраната, а нивното редовно консумирање е поврзано со значително поголем ризик од развој на дијабетес тип 2.

Овој заклучок го потврдува и сеопфатниот преглед на научни истражувања изработен за американските Насоки за исхрана за периодот 2025–2030 година. Анализирани биле научни трудови објавени помеѓу 2000 и 2024 година, а резултатите покажале дека засладените пијалаци го зголемуваат ризикот од дијабетес кај возрасните.

Дополнителна анализа објавена во 2025 година го потврдила истиот тренд – колку повеќе газирани пијалаци засладени со шеќер се консумираат, толку е поголема веројатноста за развој на дијабетес тип 2.

Зошто газираните пијалаци се штетни?

Експертите објаснуваат дека проблемот лежи во начинот на кој организмот го обработува шеќерот од ваквите пијалаци.

Тие содржат големи количини гликоза и фруктоза кои многу брзо се апсорбираат, бидејќи не содржат растителни влакна, протеини или други хранливи материи што би ја забавиле нивната апсорпција.

Со текот на времето тоа може да доведе до:

– зголемување на телесната тежина;
– инсулинска резистенција;
– покачени триглицериди;
– нарушена регулација на шеќерот во крвта;
– значително поголем ризик од дијабетес тип 2.

Истражувањата финансирани од индустријата често имаат поинакви заклучоци

Особено внимание привлекла анализата на д-р Дин Шилингер од Универзитетот во Калифорнија во Сан Франциско.

Неговиот тим анализирал 60 научни студии објавени помеѓу 2001 и 2016 година кои ја испитувале врската помеѓу засладените пијалаци, дебелината и дијабетесот.

Резултатите покажале интересен образец.

Од 34 студии кои утврдиле јасна поврзаност меѓу засладените пијалаци и здравствените проблеми, само една била финансирана од индустријата за пијалаци.

Од друга страна, сите 26 студии што не пронашле таква поврзаност биле финансирани токму од производителите на пијалаци.

Авторите заклучуваат дека постои можност индустријата да влијае врз научните процеси со цел да создаде сомнеж околу штетноста на засладените пијалаци.

Слични резултати покажала и анализа објавена во списанието PLOS Medicine, според која студиите финансирани од индустријата пет пати почесто доаѓале до заклучок дека нема врска помеѓу засладените пијалаци и дебелината во споредба со независните истражувања.

Можно влијание и врз менталното здравје

Научниците предупредуваат дека последиците не се ограничуваат само на дијабетесот.

Сè повеќе истражувања покажуваат дека дебелината, дијабетесот тип 2 и менталното здравје се тесно поврзани.

Лицата кои страдаат од депресија имаат поголем ризик од развој на дијабетес тип 2, а кај луѓето кои веќе имаат дијабетес почесто се јавуваат симптоми на депресија.

Според експертите, овие состојби делат заеднички биолошки механизми, како што се хроничното воспаление и долготрајно покаченото ниво на хормоните на стрес.

Врската е уште поизразена кај лицата со потешки психички нарушувања, како што е шизофренијата. Истражувањата покажуваат дека тие имаат два до пет пати поголем ризик од развој на дијабетес тип 2 во споредба со останатата популација.

Дополнителен фактор се и одредени психијатриски лекови кои можат да придонесат за зголемување на телесната тежина и нарушување на метаболизмот на шеќерот.

Редовното пиење засладени газирани пијалаци може дополнително да го зголеми ризикот од дебелина и дијабетес, а со тоа индиректно да влијае и врз менталното здравје.

И други здравствени ризици

Освен дијабетесот, прекумерното консумирање газирани пијалаци се поврзува и со:

– поголем ризик од срцеви заболувања;
– висок крвен притисок;
– безалкохолна масна болест на црниот дроб;
– кариес и оштетување на забната глеѓ;
– заболувања на бубрезите;
– дебелина кај деца и возрасни.

Умереноста останува најдобриот избор

Експертите нагласуваат дека тоа не значи оти секој што повремено ќе испие газиран пијалак ќе развие сериозна болест.

Исто така, не значи дека сите истражувања финансирани од индустријата се неточни, но препорачуваат секогаш да се обрне внимание на можните судири на интереси.

Како најдобра стратегија за зачувување на здравјето, лекарите препорачуваат исхрана богата со свежо овошје, зеленчук, интегрални житарки и доволен внес на вода, додека засладените пијалаци треба да се консумираат ретко и во умерени количини.

Заклучок

Научните докази сè појасно покажуваат дека секојдневното пиење засладени газирани пијалаци може значително да го зголеми ризикот од дијабетес тип 2, дебелина и други хронични заболувања. Најбезбедниот избор е ваквите пијалаци да не бидат дел од секојдневната рутина, туку да се консумираат повремено, додека водата, незасладениот чај и природните напитоци да останат главен избор за хидратација.