Еротиката во Помпеја открива како Римјаните ја доживувале интимноста пред 2.000 години

Античкиот град Помпеја и денес претставува еден од највредните прозорци кон секојдневниот живот на старите Римјани. Благодарение на катастрофалната ерупција на Везув во 79 година, која го затрупала градот со вулканска пепел, сочувани се безброј сведоштва за животот, уметноста, верувањата и односот кон интимноста на тогашното општество.

Археолошките откритија покажуваат дека еротските мотиви биле составен дел од секојдневието во римскиот свет. Фрески, мозаици, статуи и декоративни предмети со љубовни и митолошки сцени се пронајдени во приватни домови, јавни бањи, светилишта и јавни простори низ Помпеја и околината.

Според американскиот историчар на уметност Џон Р. Кларк, кој голем дел од својата кариера го посветил на истражување на еротиката во римската уметност, ваквите прикази не биле сметани за нешто скандалозно. Наместо тоа, тие биле дел од културниот и визуелниот идентитет на римското општество и често служеле како симболи на плодност, среќа, просперитет и заштита.

Еротските мотиви не биле ограничени само на јавните куќи. Во раскошните резиденции како „Куќата на Ветијците“ и „Куќата на Кентаурот“, ваквите сцени биле изложени на видни места и можеле да ги видат не само членовите на семејството, туку и нивните гости.

Еден од најпознатите симболи е фреската на богот Пријап која се наоѓа на влезот од „Куќата на Ветијците“. На неа е прикажан богот како на вага го мери своето богатство, што симболизирало благосостојба, плодност и заштита од несреќи.

Покрај фреските, археолозите откриле и бројни предмети со симболични мотиви. Меѓу нив се накит, бронзени фигурини, амулети и украсни ѕвончиња познати како „тинтинабули“, кои според верувањата требало да ги одбиваат злите сили.

Во последните петнаесет години, современите археолошки истражувања донесоа нови сознанија за животот во Помпеја. Посебно внимание привлече изложбата „Уметност и сензуалност во куќите на Помпеја“, организирана од Археолошкиот парк Помпеја, која беше отворена од април 2022 до јануари 2023 година.

Изложбата претстави бројни фрески со митолошки приказни и љубовни теми, меѓу кои сцените со Хиполит и Федра, Мелеагар и Атланта, како и впечатливата фреска на Нарцис кој го набљудува својот одраз во водата. Според експертите, овие дела не биле само декорација, туку и одраз на човечките емоции, желби и животни вредности.

Меѓу највпечатливите експонати биле и статуи на божицата Венера, декоративни светилки со митолошки сцени, како и бронзена скулптура на млад ефеб од луксузниот комплекс Инсула Оксиденталис.

Посебен интерес предизвикуваат и сцените поврзани со култот на Дионис, богот на виното и веселбата. На бројни фрески се прикажани менади, кентаури, Пан и други митолошки ликови кои биле дел од богатата римска симболика.

Едно од најзначајните археолошки откритија во последните години беше пронаоѓањето на речиси целосно сочувана церемонијална кочија во локалитетот Чивита Џулијана, северно од Помпеја. Археолозите сметаат дека станува збор за луксузно возило наречено „пилентум“, кое не се користело за секојдневен превоз, туку за свечени церемонии, религиозни процесии и свадбени обреди.

Кочијата била украсена со бронзени и калајни детали, а особено внимание привлекле декоративните мотиви инспирирани од римската митологија и симболите на љубовта и плодноста. Според археолозите, токму ваквите откритија овозможуваат подобро разбирање на вредностите и секојдневниот живот на жителите на Помпеја.

И по речиси две илјади години, Помпеја останува едно од најфасцинантните места за проучување на античката цивилизација. Градот сведочи за тоа како уметноста, митологијата, религијата и секојдневниот живот биле тесно поврзани, оставајќи зад себе непроценливо културно наследство кое и денес го привлекува вниманието на историчарите и археолозите ширум светот.