ЕУ БАРА ГОЛЕМИ ПРОМЕНИ НА TIKTOK: Алгоритмот може да биде опасен за психичкото здравје, се заканува огромна казна

Европската комисија предупреди дека начинот на кој TikTok им препорачува видеа на корисниците може негативно да влијае врз нивното психичко здравје, особено кај децата и младите. По новата истрага, Брисел бара промени во алгоритмот што одлучува кои содржини се појавуваат на екранот. Доколку се потврдат прекршувањата, платформата би можела да се соочи со казна до шест проценти од глобалниот годишен промет.

На 6 ноември 2026 година, Европската комисија објави прелиминарни наоди според кои TikTok не ги исполнува сите обврски предвидени со европскиот Закон за дигитални услуги (DSA).

Во центарот на истрагата е познатиот алгоритам „For You“, кој постојано им прикажува нови видеа на корисниците, врз основа на нивното претходно однесување на платформата.

Како TikTok може да ве вовлече во бескраен круг од видеа?

Европските регулатори го посочуваат таканаречениот „rabbit hole effect“, односно ефектот на постепено навлегување во сè повеќе слични содржини.

На пример, доколку некој корисник гледа неколку видеа поврзани со слабеење, изгледот на телото или психички проблеми, алгоритмот може да започне да му прикажува сè повеќе такви содржини.

Проблемот, според Европската комисија, настанува кога постојаното изложување на вознемирувачки содржини може дополнително да ги засили чувствата на тага, анксиозност, незадоволство од сопствениот изглед или социјална изолација.

Особено загрижувачки е влијанието врз малолетниците и ранливите корисници.

Дури и копчето „Не ме интересира“ не помага доволно

Во истрагата е утврдено дека постојните алатки преку кои корисниците можат да влијаат врз содржината што ја гледаат не се доволно ефикасни.

Според Европската комисија, TikTok му дава преголемо значење на времето што корисникот го поминува гледајќи одредено видео.

Тоа значи дека дури и кога некој се задржува на содржина што не му се допаѓа, алгоритмот може да го протолкува задржувањето како интерес и повторно да му препорача слични видеа.

Регулаторите сметаат дека платформата треба повеќе да ги почитува изречните избори на корисниците.

Какви промени бара Европската Унија?

Европската комисија смета дека TikTok треба да го промени начинот на функционирање на персонализираните препораки.

Меѓу предложените промени се намалување на влијанието на времето на гледање врз алгоритмот, подобри можности за контрола на препорачаните видеа и редовно тестирање на потенцијалните штетни ефекти од системот.

Целта е корисниците да имаат поголема контрола врз сопственото дигитално искуство, наместо алгоритмот постојано да ги насочува кон слични содржини.

TikTok ги отфрла обвинувањата

Компанијата не се согласува со наодите на Европската комисија и ги оценува како неточни.

Од TikTok тврдат дека безбедноста на корисниците е приоритет и дека платформата веќе располага со алатки за контрола на содржините.

Постапката сè уште не е завршена. Компанијата има право да одговори на прелиминарните наоди и да ја претстави својата одбрана.

Доколку Европската комисија на крајот утврди прекршување на законот, можната финансиска санкција може да достигне до шест проценти од вкупниот годишен промет на компанијата на светско ниво.

Дали ова е почеток на голема промена на социјалните мрежи?

Случајот со TikTok отвора пошироко прашање за начинот на кој функционираат социјалните мрежи и за влијанието на алгоритмите врз секојдневниот живот.

Слични механизми за персонализирани препораки користат и други големи платформи, меѓу кои Facebook, Instagram и YouTube.

Затоа конечната одлука на европските регулатори би можела да има влијание и врз идното регулирање на дигиталните платформи.

За милиони корисници, особено за младите, ваквите промени би можеле да значат поголема можност самостојно да одлучуваат какви содржини сакаат да гледаат, наместо нивното внимание целосно да биде управувано од алгоритам.