Научниците открија загрижувачка поврзаност: Две хемикалии присутни во секојдневието се поврзуваат со поагресивен рак на дојка

Ново истражување на американскиот Национален институт за здравје (NIH) откри поврзаност меѓу повисокото присуство на две долготрајни хемикалии во крвта и зголемената зачестеност на одреден вид рак на дојка. Станува збор за супстанции од групата PFAS, познати и како „вечни хемикалии“, кои се користеле во голем број индустриски и потрошувачки производи.

Научниците сè повеќе го истражуваат влијанието на хемиските супстанции од животната средина врз човековото здравје.

Најновото истражување, објавено на 5 ноември 2026 година, укажува дека изложеноста на одредени PFAS-хемикалии може да биде поврзана со специфичен тип рак на дојка кој често има поагресивен тек.

Што се „вечните хемикалии“?

PFAS претставуваат голема група синтетички хемиски соединенија кои се користат поради нивната отпорност на вода, маснотии и високи температури.

Низ годините се применувале во различни производи, меѓу кои нелепливи премази, водоотпорни материјали, одредени пакувања и индустриски производи.

Нивниот најголем проблем е што многу тешко се разградуваат во природата.

Одредени PFAS-соединенија можат да останат во човековиот организам со години, поради што научниците ги нарекуваат „вечни хемикалии“.

Што покажаа резултатите?

Истражувачите анализирале податоци од 1.609 жени кои развиле рак на дојка и споредбена група од 2.269 жени.

Примероците од крв биле земени години пред поставувањето на дијагнозата.

Научниците следеле 17 различни PFAS-соединенија, а особено внимание привлекле две супстанции – PFOA и PFOS.

Кај жените со највисоки концентрации на PFOA била забележана 67 проценти повисока зачестеност на рак на дојка негативен на естрогенски рецептори, во споредба со жените со најниски концентрации.

Кај PFOS поврзаноста била уште поизразена, со 93 проценти повисока зачестеност.

Важно е да се нагласи дека станува збор за релативни разлики меѓу испитуваните групи, а не за индивидуална веројатност жената да добие рак.

Зошто овој тип рак е особено важен?

Ракот на дојка негативен на естрогенски рецептори, познат како ER-негативен рак, се разликува од туморите чиј раст е поттикнат од хормонот естроген.

Овие тумори генерално се поврзуваат со поагресивно однесување и со поограничени можности за одредени хормонски терапии.

Затоа откривањето на потенцијалните фактори на ризик е особено важно за превенцијата и идните истражувања.

Дали е докажано дека хемикалиите предизвикуваат рак?

Не. Истражувањето открило статистичка поврзаност, но не докажало дека PFAS директно предизвикуваат рак на дојка.

Научниците не утврдиле јасна поврзаност меѓу овие две супстанции и вкупниот ризик од сите типови рак на дојка.

Тоа значи дека резултатите се однесуваат конкретно на испитуваниот ER-негативен тип.

Потребни се дополнителни истражувања за да се објаснат можните биолошки механизми и да се утврди дали намалувањето на изложеноста може да го намали ризикот.

Како може да се намали изложеноста?

Здравствените организации препорачуваат информирање за составот на потрошувачките производи, како и користење безбедни извори на вода.

Во средини каде што е утврдено загадување на водата со PFAS, соодветни сертифицирани системи за филтрирање може да помогнат во намалувањето на изложеноста.

Сепак, истражувачите нагласуваат дека резултатите не се причина за паника.

Најважно е јавноста да има точни информации за потенцијалните ризици, а здравствените институции да продолжат со следење на овие долговечни хемиски супстанции.

Истражувањето претставува нов придонес кон разбирањето на можната поврзаност меѓу загадувањето на животната средина и здравјето на жените.