Откриена „најопасната“ професија во светот: Ќе ве изненади за што станува збор

Работата на пилотите и кабинскиот персонал често се поврзува со патувања, престој во различни земји и динамичен начин на живот. Но едно големо американско истражување укажува и на помалку познатата страна на оваа професија – долготрајната изложеност на космичко јонизирачко зрачење на големи височини.

Причината се наоѓа високо над површината на Земјата. Додека комерцијалните авиони летаат на височини од неколку километри, заштитниот ефект на атмосферата е послаб, па патниците и особено екипажот се изложени на поголемо количество космичко зрачење отколку луѓето на земјата.

Колку е поголема височината и подолг летот, толку е поголема и изложеноста. Улога има и географската ширина, бидејќи нивото на космичкото зрачење не е еднакво на сите делови од планетата, пишува ScienceAlert.

Зошто пилотите и стјуардесите се повеќе изложени?

Земјината атмосфера функционира како природен штит кој апсорбира и расејува голем дел од високоенергетските честички што пристигнуваат од вселената.

Но на височините на кои се движат патничките авиони тој заштитен слој е значително потенок.

За обичниот патник ова најчесто претставува краткотрајна и повремена изложеност. Кај пилотите и стјуардесите, пак, станува збор за илјадници часови поминати во воздух во текот на повеќегодишна или децениска кариера.

Според проценките наведени во истражувањето, професионалните членови на екипажот можат годишно да примат приближно од 3 до 6 милисиверти космичко зрачење.

За споредба, патник кој во текот на една година ќе реализира околу десет многу долги или прекуокеански летови би бил изложен на приближно 0,4 милисиверти.

Тоа значи дека клучната разлика не е само во една поединечна доза, туку во нејзиното повторување во текот на многу години работа.

Анализирани податоци за 12,7 милиони починати лица

Истражувањето, објавено во списанието „JAMA Internal Medicine“, опфатило огромна база на податоци.

Тим предводен од Вишал Пател од Медицинскиот факултет на Харвард анализирал информации од американскиот Национален систем за витална статистика за околу 12,7 милиони луѓе кои починале во периодот од 2020 до 2024 година.

Во анализата биле вклучени вкупно 503 професии.

Научниците го споредувале уделот на смртни случаи од различни видови рак, со посебен фокус на малигни заболувања што можат да бидат поврзани со изложеност на јонизирачко зрачење.

Меѓу нив биле рак на дојка, рак на тироидната жлезда и простатата, мултипен миелом, леукемија и меланом.

Стјуардесите на прво, пилотите на второ место

Резултатите привлекле особено внимание бидејќи кабинскиот персонал се нашол на прво, а пилотите на второ место според уделот на смртност од видови рак што истражувачите ги поврзале со зрачењето.

Кај стјуардесите бил забележан околу 50 проценти повисок удел на смртност од вакви малигни заболувања во споредба со другите анализирани професионални групи.

Кај пилотите, разликата изнесувала околу 36 проценти.

Сепак, истражувачите нагласуваат една исклучително важна работа – ваквите податоци не докажуваат дека космичкото зрачење директно го предизвикало ракот кај овие лица.

Станува збор за епидемиолошка поврзаност, а врз ризикот од малигни заболувања можат да влијаат голем број други фактори.

Токму затоа од резултатите не може да се заклучи дека работата како пилот или стјуардеса автоматски значи дека лицето ќе заболи од рак.

Интересна разлика кај другите видови рак

Научниците забележале уште еден интересен образец.

Кај видовите рак кои не се поврзуваат со јонизирачко зрачење, пилотите и стјуардесите немале толку изразено отстапување во споредба со останатите професии.

Токму оваа разлика дополнително го привлекла вниманието на истражувачите и ја засилила потребата за подетални анализи на професионалната изложеност на екипажите.

Космичкото зрачење можеби не е единствениот фактор

Стручњаците предупредуваат дека потенцијалните здравствени ризици во воздухопловството не се ограничуваат само на космичкото зрачење.

Во коментар на истражувањето, епидемиолозите Кетрин М. Олсен од Универзитетот во Квинсленд и Кен Карипидис од Австралиската агенција за заштита од зрачење и нуклеарна безбедност посочуваат дека мора да се земат предвид и други професионални фактори.

Еден од нив е ултравиолетовото зрачење, кое може да продира низ прозорците на авионот, особено во пилотската кабина.

Друг важен фактор се нарушувањата на циркадијалниот ритам.

Ноќните летови, честото преминување временски зони, работата во смени и недоволно стабилниот ритам на спиење можат долгорочно да влијаат врз организмот.

Поради тоа, научниците сметаат дека идните истражувања треба да го земат предвид не само занимањето, туку и бројот на години поминати во воздух, вкупниот број часови на летање и акумулираната професионална изложеност.

„Гламурозна“ професија со помалку видлива страна

Работата на пилот или стјуардеса за многумина изгледа привлечна – патувања низ светот, работа во меѓународна средина и секојдневие над облаците.

Но новите резултати покажуваат дека одредени професионални ризици можат да бидат речиси невидливи.

Екипажите не чувствуваат дека се изложени на космичко зрачење, но со текот на годините дозите постепено се акумулираат.

Сепак, авторите не тврдат дека работата во воздухопловството треба да се смета за „најопасна професија во светот“, ниту дека членовите на екипажот по правило ќе развијат сериозни заболувања.

Главното прашање што го отвора истражувањето е дали професионалната изложеност на космичко зрачење треба уште посистематски да се следи и да биде дел од долгорочниот здравствен надзор на пилотите и кабинскиот персонал.

На земјата атмосферата нè штити од голем дел од високоенергетските честички што доаѓаат од вселената. Неколку километри над нашите глави таа заштита е послаба – а токму таму пилотите и стјуардесите поминуваат илјадници часови во текот на својата кариера.