Почнува Велигденскиот пост: 48 дена духовна и телесна подготовка за најголемиот христијански празник

Во понеделник, 23 февруари 2026 година, започнува Великиот (Велигденски) пост – најдолгиот и најзначајниот пост во православната традиција. Постот трае до 11 април, а Велигден годинава се слави на 12 април.

Целиот период претставува време на духовна и физичка подготовка за празникот на Христовото Воскресение.

Црковното учење нагласува дека вистинскиот пост има две димензии – телесна и духовна. Тоа значи воздржување не само од мрсна храна, туку и од лоши мисли, зборови и дела, како и засилена молитва, покајание, милосрдие и простување.

Основни правила на постот

За време на Великиот пост се избегнува храна од животинско потекло – месо, млеко, сирење, јајца и производи со животинска маст.

▶ Пост на вода

Најстрог облик на пост. Храната се подготвува без масло.
Најчесто се пости на вода од понеделник до петок, а среда и петок се особено строги.

▶ Пост со масло

Дозволен во сабота и недела. Храната може да се подготвува со масло, а дозволена е и умерена употреба на вино.

▶ Риба

Дозволена само двапати во текот на постот:

на Благовештение (7 април)

на Цветници (5 април)

На Велики петок се препорачува целосно воздржување од храна и пијалоци до изнесувањето на плаштаницата (околу 15 часот), по што се зема лесен оброк на вода.
Велика Сабота е единствената сабота во годината што се пости на вода.

Постот не е диета и не треба да го загрози здравјето. Децата, бремените жени, постарите и болните можат да ги олеснат правилата по совет од свештеник.

Седум недели на духовно воздигнување

1. Чиста (Тодорова) недела

Најстрога недела. Првите три дена традиционално се постат особено строго (т.н. тримирје).

2. Недела на Свети Григориј Палама

Продолжување на духовната борба – од понеделник до петок пост на вода, викенд со масло.

3. Недела на Крстопоклона

Верниците се поклонуваат на Светиот крст за духовно укрепување.

4. Средопосна недела

Средина на постот – поттик за истрајност.

5. Глува недела

Време на тишина, покајание и избегнување веселби.

6. Недела на Цветници

Се одбележува влегувањето на Христос во Ерусалим. На Цветници е дозволена риба.

7. Страсна седмица

Најстрог период, посветен на Христовите страдања. Велики петок е ден на најдлабока тишина и пост.

Духовната суштина на постот

Постот без духовна преобразба нема смисла. Свети Јован Златоуст учел дека не е доволно да се воздржуваме од месо, туку треба да се откажеме од гнев, лаги, озборување и злоба.

Во текот на Великиот пост верниците се повикуваат на:

– секојдневна молитва

– исповед и причест

– правење добри дела

– простување

Постот започнува со Неделата на простување – потсетник дека не можеме да очекуваме прошка од Бога ако не сме простиле на другите.

Великиот пост не е само промена во исхраната, туку време на смирение, духовен раст и подготовка за најголемиот христијански празник – победата на животот над смртта, Воскресението Христово.