Четири здравствени проверки по 40-тата што не треба да ги занемарувате

По 40-тата година ризикот од висок крвен притисок, нарушено ниво на масти, дијабетес и намалена функција на бубрезите постепено се зголемува. Овие состојби често се развиваат без забележливи симптоми, поради што редовните превентивни проверки може да бидат пресудни за нивно навремено откривање.

Иако не постои ист распоред за секоја личност, четири основни проверки даваат важни информации за состојбата на организмот.

1. Липиден профил – проверка на мастите во крвта

Липидниот профил ги покажува вредностите на:

• вкупниот холестерол;
• LDL холестеролот;
• HDL холестеролот;
• триглицеридите.

Високото ниво на LDL холестерол придонесува за создавање наслаги во крвните садови и може да го зголеми ризикот од срцев и мозочен удар. Триглицеридите, исто така, се важен дел од процената на кардиоваскуларниот и метаболичкиот ризик.

Не постои една „идеална“ вредност на LDL што важи за сите. Целните вредности зависат од возраста, крвниот притисок, пушењето, дијабетесот, семејната историја и евентуалните срцеви заболувања. Резултатите затоа треба да се толкуваат како дел од целокупната здравствена состојба. Повеќе информации за холестеролот – NHLBI

2. Функција на бубрезите – проблемите долго може да останат незабележани

Хроничното оштетување на бубрезите во почетните фази најчесто не предизвикува симптоми. Особено внимателни треба да бидат лицата со висок крвен притисок, дијабетес, срцево заболување или семејна историја на бубрежна слабост.

Функцијата на бубрезите не треба да се проценува само преку креатининот. Најважни се две проверки:

• крвен тест за пресметување на eGFR, односно проценетата брзина на филтрација;
• анализа на урината за присуство на албумин, најчесто преку односот албумин–креатинин, познат како UACR.

Комбинацијата од овие испитувања може порано да покаже дали постои оштетување. Информации за испитувањето на бубрезите – NIDDK

3. Шеќер во крвта и HbA1c – слика за последните неколку месеци

Покачениот шеќер може со години незабележливо да ги оштетува крвните садови, нервите, очите, срцето и бубрезите.

Тестот HbA1c го покажува просечното ниво на шеќер во крвта во претходните два до три месеци. Тој не зависи само од тоа што било изедено непосредно пред тестирањето и затоа дава поширока слика за контролата на гликозата.

Скринингот особено се препорачува кај возрасни лица од 35 до 70 години кои имаат прекумерна телесна тежина или дебелина. Кај останатите, потребата и зачестеноста зависат од семејната историја, претходните резултати и другите фактори на ризик. Препораки за скрининг на дијабетес – USPSTF

4. Крвен притисок – состојба што најчесто не дава предупредување

Високиот крвен притисок често нема симптоми, но со текот на времето може да го зголеми ризикот од срцев и мозочен удар, бубрежно оштетување и други компликации.

За лицата постари од 40 години, годишното мерење се смета за разумен пристап, особено ако постојат дополнителни ризици. Сепак, една покачена вредност не е доволна за поставување дијагноза.

Мерењето треба да се направи по неколку минути мирување, во седечка положба и со соодветен апарат. Доколку вредностите се покачени во амбуланта, тие најчесто се потврдуваат со домашно или 24-часовно амбулантско мерење. Препораки за проверка на крвниот притисок – USPSTF

Зошто превенцијата е особено важна по 40-тата?

Раното откривање на ризиците остава повеќе простор за промени во исхраната, физичката активност и секојдневните навики, а кога е потребно и за навремено започнување терапија.

Редовното движење, одржувањето здрава телесна тежина, непушењето, умерениот внес на алкохол и балансираната исхрана можат значително да придонесат за зачувување на здравјето.

Овие четири проверки не се универзално „задолжителни“ за секоја личност, ниту ги заменуваат другите прегледи што се препорачуваат според возраста, полот и личниот ризик. Сепак, претставуваат добра основа за навремено препознавање на здравствени состојби што може со години да се развиваат тивко.