Археолозите по 10 години истражување уверени дека ја пронашле библиската Витсаида: Градот каде, според Евангелијата, Исус правел чуда

По цела деценија археолошки ископувања, истражувачите што работат на локалитетот ел-Араџ на северниот брег на Галилејското Езеро велат дека доказите сè посилно укажуваат дека токму таму се наоѓала древната Витсаида, град кој во Новиот завет е поврзан со некои од најпознатите настани од животот на Исус Христос.

Тимот од проектот Bethsaida-Julias ова лето ја заврши својата десетта сезона на ископувања и откри нови римски ѕидови, монети, светилки, предмети од камен, рибарски тегови и дел од дорски капител за кој се претпоставува дека некогаш украсувал јавна градба. Археолозите велат дека не се потпираат на еден „спектакуларен“ предмет, туку на целокупноста на доказите собирани со години.

„Сликата станува сè појасна со секоја сезона“

Академскиот директор на ископувањата, д-р Стивен Нотли, вели дека најважно е тоа што наодите од различни делови на локалитетот почнуваат да создаваат единствена историска слика.

„Она што се обидуваме да го земеме предвид е акумулацијата на собраните докази од сите истражени квадрати, кои заедно создаваат историски профил на древниот локалитет. Таа слика станува сè појасна со секоја сезона“, напиша Нотли во извештајот од август.

Во сите три главни области истражени летово археолозите стигнале до слоевите од римскиот период, односно приближно од првиот до третиот век од нашата ера.

Римски ѕидови и дел од монументална градба

Во една од областите истражувачите откриле повеќе римски ѕидови, базалтен аван што се користел за мелење, монети и половина дорски капител.

Токму капителот е особено интересен бидејќи, според Нотли, најверојатно бил дел од некаква јавна градба.

Во истиот сектор има индиции дека под римските слоеви можеби се наоѓа и постаро, хеленистичко населување. Истражувањата таму ќе продолжат во следната археолошка кампања.

Повеќе од 150 монети за едно лето

Еден од најбогатите сектори бил т.н. Area G.

Таму археолозите откриле добро зачувана печка – табун, како и повеќе групи монети. Вкупно, во текот на летната сезона биле пронајдени повеќе од 150 монети.

За археолозите монетите се особено важни бидејќи им помагаат попрецизно да ги датираат различните слоеви и да ја реконструираат историјата на населбата.

Светилки од времето на Исус

Меѓу најзначајните наоди се и три целосно зачувани иродијански светилки.

Според истражувачкиот тим, такви светилки биле произведувани во Ерусалим пред 70 година од нашата ера. Заедно со парчињата садови изработени од кредест камен, тие се сметаат за силен показател дека во ел-Араџ во првиот век живеело еврејско население.

Тоа е особено важно бидејќи токму во тој период, според историските извори, Витсаида била преобразена од рибарско население во град и го добила името Јулијада.

Рибарски тегови насекаде низ локалитетот

Во сите истражени области биле пронајдени и голем број рибарски тегови.

Ова, според археолозите, покажува дека риболовот бил важен дел од економијата на населението.

Тој факт добро се вклопува со новозаветниот опис на Витсаида како рибарско место и како роден град на апостолите Петар, Андреј и Филип.

Не била сиромашна рибарска населба?

Наодите отвораат и уште едно интересно прашање.

Археолозите пронашле остатоци од украсени ѕидови, фино стакло и други предмети кои сугерираат дека населението можеби било побогато и пософистицирано отколку што некогаш се претпоставувало.

Нотли смета дека овие откритија ја доведуваат во прашање традиционалната претстава за Галилеја во првиот век како сиромашна и неразвиена периферија на Римското Царство.

Градот поврзан со чудата на Исус

Витсаида има исклучително значајно место во Евангелијата.

Според Новиот завет, таа била родното место на апостолите Петар, Андреј и Филип. Со градот се поврзува и исцелувањето на слеп човек, како и настанот со нахранувањето на илјадници луѓе со пет леба и две риби.

Токму затоа утврдувањето на точната локација на Витсаида е едно од позначајните отворени прашања во археологијата на Новиот завет.

Но научната дебата сè уште не е целосно завршена

Иако тимот од ел-Араџ е сè поуверен дека ја пронашол Витсаида, важно е да се нагласи дека идентификацијата сè уште не е универзално прифатена меѓу археолозите.

Друг локалитет, ет-Тел, со децении исто така се предлага како можната древна Витсаида. И на тоа место се пронајдени остатоци од населување од првиот век, предмети поврзани со рибарството и докази за значајна римска населба.

Сепак, ел-Араџ има една очигледна географска предност – се наоѓа непосредно до Галилејското Езеро, што подобро одговара на описот на Витсаида како рибарска населба.

Откриена е и древна црква посветена на апостолите

Уште посилен аргумент во корист на ел-Араџ се појави во претходните сезони.

На локалитетот беше откриена голема византиска базилика со мозаик и натпис поврзан со апостол Петар. Археолозите сметаат дека таа може да биде таканаречената Црква на апостолите, која средновековните христијански аџии ја опишувале како изградена над домот на Петар и Андреј.

Тоа не докажува само по себе дека ел-Араџ е Витсаида, но покажува дека христијаните од византискиот период го поврзувале токму овој локалитет со апостолите.

Десет години подоцна – доказите се натрупуваат

По десет археолошки сезони, тимот сè уште не тврди дека е пронајден еден единствен предмет кој дефинитивно го носи името „Витсаида“.

Наместо тоа, аргументот се гради од десетици различни елементи: населување од првиот век, еврејски предмети, рибарска индустрија, римски градби, монети, близината до езерото и византиската црква која го поврзува местото со апостолите.

За Нотли, сето тоа веќе создава мошне убедлива слика.

По една деценија копање, секој нов слој, монета и ѕид го приближува тимот до одговорот на прашање старо со векови – дали под земјата на ел-Араџ навистина лежи „последниот изгубен град на Евангелијата“, Витсаида.