Вештачката интелигенција создаде функционални вирусни геноми – научниците предупредуваат на нова ера во биологијата

Вештачката интелигенција направи нов и досега невиден чекор во светот на биологијата. Американски истражувачи за првпат употребиле системи со ВИ за дизајнирање целосно нови вирусни геноми, кои потоа во лабораториски услови покажале способност да се репродуцираат и да ја извршуваат својата биолошка функција.

Истражувачите од Универзитетот Стенфорд создале 16 нови вируси, но научниците нагласуваат дека тие засега можат да инфицираат исклучиво бактерии и не претставуваат закана за луѓето.

Сепак, резултатите отвораат врата кон нова фаза во развојот на синтетичката биологија, а истовремено покренуваат и сериозни прашања поврзани со биолошката безбедност и можната идна примена на ваквите технологии.

Од 302 дизајни, 16 се покажале функционални

Истражувачкиот тим најпрво користел вештачка интелигенција за да создаде голем број потенцијални вирусни дизајни.

Од нив биле издвоени 302 најперспективни кандидати, кои потоа биле произведени и тестирани во лабораторија.

Резултатите покажале дека 16 од создадените вируси биле способни да ја нападнат и уништат бактеријата ешерихија коли.

Вонредниот професор на Универзитетот Стенфорд, Брајан Хи, за Би-Би-Си објаснил дека станува збор за значаен чекор напред во способностите на генеративната вештачка интелигенција.

„Ова е следното ниво на сложеност што генеративната вештачка интелигенција може да го дизајнира. За првпат е употребена за да се создаде комплетен геном што може да се реплицира и да извршува функции во клетките“, изјавил Хи.

Не станува збор само за дизајнирање поединечни молекули

Досега вештачката интелигенција веќе се користеше за предвидување и дизајнирање поединечни биолошки компоненти, но новото истражување оди чекор понатаму.

Во овој случај ВИ не предложила само одделни протеини или делови од генетски материјал, туку помогнала во создавање целосен вирусен геном способен да функционира како биолошки систем.

Токму тоа, според истражувачите, ја прави студијата особено значајна.

Во иднина, слични пристапи би можеле да се користат и за развој на нови ензими за третман на генетски нарушувања, како и за создавање антитела што би се применувале во имунотерапијата.

Но расте и загриженоста за биолошката безбедност

Паралелно со потенцијалните придобивки, способноста на компјутерските системи со сè поголема прецизност да дизајнираат биолошки структури предизвикува и сериозна загриженост кај дел од експертите.

Во коментар објавен во научното списание „Science“, експерти од Центарот за здравствена безбедност при Универзитетот Џонс Хопкинс предупредиле дека ваквите резултати отвораат итни прашања поврзани со биосигурноста и начинот на кој ваквата технологија би требало да се контролира во иднина.

Загриженоста не се однесува конкретно на вирусите создадени во ова истражување, бидејќи тие се ограничени на инфицирање бактерии.

Поголемото прашање е што би можеле да овозможат слични технологии доколку во иднина станат уште помоќни и поспособни за дизајнирање посложени биолошки системи.

„Многу значајна пресвртница“

Професорот Марк Гуел од Лабораторијата за синтетичка биологија при Универзитетот Помпеу Фабра го оцени истражувањето како „многу значајна пресвртница“.

Според него, човештвото сè повеќе влегува во период во кој биологијата може да се дизајнира со помош на компјутери.

Тоа значи дека границата меѓу информатичката технологија и биологијата станува сè понејасна.

Она што до неодамна беше речиси исклучиво резултат на природната еволуција и сложените лабораториски експерименти, сега постепено станува област во која алгоритмите можат активно да учествуваат во создавањето нови биолошки конструкции.

Голем потенцијал, но и голема одговорност

Новото истражување покажува колку брзо вештачката интелигенција навлегува во области што до пред само неколку години изгледаа недостижни за компјутерските системи.

Можноста ВИ да дизајнира цел геном способен за репродукција отвора значајни перспективи за медицината, генетиката и синтетичката биологија.

Но истовремено покажува и колку е важно развојот на ваквите технологии да биде проследен со јасни безбедносни правила и внимателна научна контрола.

Засега создадените вируси се насочени исклучиво кон бактерии и не претставуваат опасност за луѓето, но самата технологија означува нова граница – момент во кој вештачката интелигенција повеќе не само што анализира биологија, туку почнува и активно да ја дизајнира.