ЕУ влегува во трка со САД: Ќе гради седум гигафабрики за вештачка интелигенција вредни до 30 милијарди евра

Европската Унија започнува една од најамбициозните технолошки иницијативи досега, со која планира да изгради до седум гигафабрики за вештачка интелигенција, вредни вкупно до 30 милијарди евра. Европската комисија веќе го отвори тендерот за избор на индустриски конзорциуми што ќе ги изградат новите високотехнолошки центри, со цел Европа да го намали заостанувањето зад САД и другите глобални лидери во областа на вештачката интелигенција.

Иницијативата, која беше најавена од претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен на минатогодишниот Самит за вештачка интелигенција, треба да ја зајакне технолошката независност на Унијата и да ја намали зависноста од странски добавувачи на чипови и услуги во облак.

Голем интерес од индустријата

Интересот за проектот е исклучително голем. Според Европската комисија, дури 76 компании и индустриски конзорциуми веќе изразиле прелиминарен интерес за учество на тендерот.

Токму поради големиот интерес, но и за да се обезбеди подобра географска распределба низ Европа, Комисијата го прошири првичниот план од четири или пет на вкупно седум гигафабрики.

Десет европски држави досега официјално покажале интерес да бидат домаќини на овие центри: Германија, Франција, Италија, Полска, Чешка, Данска, Финска, Грција, Португалија и Шпанија. Проектите можат да се реализираат самостојно или преку заеднички конзорциуми, а Франција веќе најави дека ќе аплицира со сопствен независен проект.

Што претставуваат гигафабриките?

Станува збор за современи центри за податоци опремени со најнова генерација специјализирани чипови за вештачка интелигенција, неопходни за развој и обука на напредни јазични модели и други системи кои обработуваат трилиони податоци.

Европската Унија планира да финансира четири помали центри, секој со меѓу 25.000 и 75.000 специјализирани AI чипови, како и три големи гигафабрики, кои ќе располагаат со меѓу 40.000 и 100.000 чипови.

Овие капацитети ќе претставуваат основа за развој на новата генерација европски модели за вештачка интелигенција и ќе ја зголемат компјутерската моќ достапна за европските компании и истражувачки институции.

Инвестиција до 30 милијарди евра

Вкупната вредност на иницијативата би можела да достигне околу 30 милијарди евра преку јавно-приватно партнерство.

Според планот, Европската комисија ќе обезбеди околу 5 милијарди евра, исто толку треба да вложат земјите-членки, додека околу 20 милијарди евра се очекува да дојдат од приватниот сектор.

Во моментов, Брисел има обезбедено една милијарда евра, а дополнителни четири милијарди евра се планирани во следната Повеќегодишна финансиска рамка (MFF), за која сè уште се водат преговори меѓу земјите-членки.

Европската комисија предвидува јавните средства да не надминуваат 35 проценти од вкупната инвестиција. Помалите проекти ќе можат да добијат до една милијарда евра јавна поддршка, а најголемите гигафабрики до две милијарди евра.

Рокови за изградба

Постапката за избор ќе се одвива во две фази во следните шест и пол години. Победничките понуди се очекува да бидат избрани на почетокот на следната година, по што избраните компании ќе имаат рок од 18 месеци да ги изградат новите центри.

Конкуренција со САД

Со овој проект Европа директно влегува во трката со Соединетите Американски Држави за доминација во областа на вештачката интелигенција.

И покрај тоа што дел од европратениците и експертите предупредуваат дека Европа и понатаму ќе биде зависна од американските производители на напредни чипови, како Nvidia, Европската комисија смета дека инвестицијата е неопходна бидејќи постојната инфраструктура веќе работи со максимален капацитет и побарувачката постојано расте.

Од Комисијата додаваат дека во иднина очекуваат и појава на нови производители на специјализирани чипови, што дополнително ќе ја зајакне европската технолошка независност.

Со изградбата на овие гигафабрики, Европската Унија сака да создаде сопствена моќна инфраструктура за развој на вештачка интелигенција, да привлече нови инвестиции, да поттикне иновации и да обезбеди Европа да биде рамноправен конкурент на глобалните технолошки сили во следната деценија.