Кина предлага ограничувања за соларните технологии: Ќе поскапи ли зелената транзиција?

Кина предлага построга контрола врз извозот на 12 технологии за производство на соларна опрема – потег што би можел да го усложни развојот на нови фабрики надвор од земјата. Засега, сепак, нема основа да се заклучи дека мерките автоматски ќе предизвикаат поскапување на готовите соларни панели.

Предлогот го објавија кинеските министерства за трговија и за наука и технологија на 16 октомври, а „Ројтерс“ извести за него денеска, на 18 октомври. Тој е дел од поширока ревизија на каталогот за забранет или ограничен извоз, која опфаќа вкупно 40 технологии од областите на вештачката интелигенција, биомедицината и фотоволтаиците.

Во соларниот сектор се опфатени технологии за производство на полисилициум, силициумски плочки и фотоволтаични ќелии, како и одредена клучна опрема во која се применуваат тие технологии.

Јавната консултација трае до 15 ноември 2026 година. Додека се подготвуваат конечните правила, веќе е воведена привремена обврска за регистрација пред извозот на наведените технологии. Таа опфаќа и одредени трансфери на сопственост и лиценцирање за користење во странство.

Како образложение, Пекинг ја наведува заштитата на националната безбедност. Според Министерството за трговија, соларните технологии сè почесто се користат во чувствителни области, меѓу кои воздухопловството, одбраната, беспилотната опрема и инфраструктурата со високи безбедносни барања.

Министерството истовремено тврди дека опфатот е ограничен: технологиите што не ги исполнуваат наведените критериуми би останале слободни за извоз, а другата фотоволтаична опрема, која не е наведена, начелно не е предмет на оваа објава.

Предлогот не претставува општа забрана за извоз на готови соларни панели. Неговиот фокус е врз производното знаење и одредена клучна опрема. Затоа, најдиректното влијание би можело да го почувствуваат странските компании што планираат нови производни линии или технолошка надградба со кинески решенија.

Кинеските власти посочуваат дека преносот на технологија може да се случува и при извоз, монтажа, пуштање во работа и усовршување на производните линии. За активностите што ќе бидат опфатени со конечниот режим би биле потребни соодветни дозволи.

Значењето на предлогот произлегува од доминантната позиција на Кина. Според анализата „Енергетски технолошки перспективи 2026“ на Меѓународната агенција за енергија, земјата располага со околу 85 проценти од производните капацитети во соларниот синџир, со уште поголем удел кај силициумските плочки.

За Европа и Балканот, можните последици ќе зависат од конечните правила и нивната примена. Дополнителни процедури би можеле да го отежнат ширењето на производството надвор од Кина, но тоа само по себе не докажува дека инсталирањето соларни системи веднаш ќе стане поскапо.

Ценовниот ефект допрва ќе се оценува, додека прашањето за сигурни и разновидни извори на технологија добива сè поголемо значење за зелената транзиција.