Кинеските отворени ВИ модели го менуваат пазарот: Силиконската долина се соочува со сè посилен конкурент

Американската индустрија за вештачка интелигенција во последните месеци се соочува со предизвик чии вистински размери допрва ќе се видат. Додека голем дел од водечките американски компании развиваат затворени и скапи системи, кинеските технолошки компании сè поагресивно се насочуваат кон отворени модели чии тежини – weights – корисниците можат бесплатно да ги преземат, приспособуваат и користат.

Овој пристап веќе почнува да го менува начинот на кој компаниите, програмерите и истражувачите ширум светот пристапуваат до ВИ технологијата.

Пресвртницата дојде со DeepSeek

Еден од најважните моменти се случи во јануари 2025 година, кога кинескиот стартап DeepSeek привлече огромно внимание со модел способен да им конкурира на водечките американски решенија, но развиен со значително пониски пријавени трошоци.

Појавата на DeepSeek беше толку значајна што дел од аналитичарите ја опишаа како „Sputnik момент“ за вештачката интелигенција. Во прашање беше доведена дотогаш широко распространетата претпоставка дека за развој на врвни ВИ модели задолжително се потребни огромни буџети и инфраструктура каква што поседуваат само најголемите американски технолошки компании.

По успехот на DeepSeek, објавувањето модели со отворени тежини сè повеќе се наметнува како еден од главните адути на кинеската ВИ индустрија.

Qwen со огромен број преземања

Меѓу најзначајните играчи е Alibaba со семејството модели Qwen. Според податоците наведени во анализата, моделите од оваа серија годинава ја надминале границата од една милијарда преземања на платформата Hugging Face.

Тоа било постигнато побрзо од кое било друго семејство модели досега, а во одреден период Qwen наводно учествувал со повеќе од половина од преземањата на отворени модели во светот.

Кинеските модели освојуваат сè поголем дел од пазарот

Промената веќе не се гледа само преку бројот на преземања. Таа станува видлива и во реалната употреба на моделите.

Според анализа на Brave New Coin, уделот на кинеските провајдери во сообраќајот со токени преку OpenRouter надминал 45 проценти во април годинава. За споредба, само дванаесет месеци претходно нивниот удел бил помал од два проценти.

Дополнително внимание привлече и моделот Kimi K3 на стартапот Moonshot AI, кој, според извештај на Axios, покажал подобри резултати на неколку значајни benchmark-тестови.

Истовремено, според податоците наведени во текстот, кинеските модели ги зазеле сите пет водечки позиции на OpenRouter според неделната употреба на токени. Меѓу компаниите и лабораториите чии модели се најдоа меѓу најкористените се Tencent, Xiaomi, DeepSeek, MiniMax и Z.ai.

Растот на Кина предизвикува реакции во САД

Брзиот напредок на кинеските отворени модели предизвика реакции и меѓу американските експерти и лидери во индустријата.

Според извештај на DNYUZ, Дин Бол, поранешен советник за вештачка интелигенција на американскиот претседател Доналд Трамп, а денес шеф за стратегија во OpenAI, јавно изразил изненадување поради тоа што Кина дозволува толку способни модели да бидат објавувани со отворен пристап.

Тој предупредил дека ваквиот пристап би можел да доведе до она што го нарекол „ВИ комунизам“.

Бол, според истиот извештај, сугерирал и дека администрацијата на Трамп би можела да создаде одредена регулаторна несигурност околу употребата на кинеските отворени модели, што би ги натерало американските компании да бидат повнимателни при нивното користење.

Таквите ставови дополнително ја отворија дебатата во американскиот технолошки сектор. Дел од критичарите сметаат дека компаниите кои заработуваат преку затворени модели и претплати би можеле да се обидат да ја ограничат конкуренцијата преку регулативата, наместо исклучиво преку технолошка иновација.

Американски компании разгледуваат кинески алтернативи

Цената станува уште еден важен фактор.

Според Washington Post, дел од американските компании, соочени со растечки трошоци за користење на моделите на OpenAI и Anthropic, почнуваат да разгледуваат или да преминуваат кон кинески алтернативи. Весникот ваквиот тренд го опишува како значајна промена во досегашниот однос кон користењето софтвер развиен во Кина.

Во основата на оваа промена лежат два различни деловни модели.

Американските ВИ лаборатории во голема мера се потпираат на затворени системи, претплати и наплата на пристапот до моделите, со што настојуваат да ги оправдаат огромните инвестиции во развој и инфраструктура.

Кинеските компании, од друга страна, сè почесто ги прават моделите достапни со отворени тежини и се обидуваат приходите да ги остварат преку хостирање, cloud-инфраструктура и други дополнителни услуги, наместо првенствено преку лиценцирање на самиот модел.

Отворените модели имаат и други предности

Цената не е единствената причина за нивната растечка популарност.

Отворениот пристап им овозможува на програмерите и компаниите да ги приспособуваат моделите за сопствени потреби, полесно да откриваат и отстрануваат грешки и да развиваат поголем број специјализирани апликации.

Истовремено, околу таквите модели се создава поширока заедница од истражувачи и програмери која може дополнително да придонесува за нивниот развој.

Но, овој тренд носи и потенцијални ризици.

Извршниот директор на Hugging Face, Клемент Деланг, претходно предупреди дека прекумерната концентрација на највлијателните отворени модели во една земја би можела да отвори прашања поврзани со технолошката зависност и ширењето културно влијание преку технологијата.

Битката повеќе не е само за најмоќниот модел

Брзиот подем на кинеските модели покажува дека глобалната трка во вештачката интелигенција влегува во нова фаза.

Натпреварот повеќе не се сведува само на тоа која компанија ќе создаде најмоќен или најинтелигентен модел. Сè поважно станува и прашањето кој начин на дистрибуција ќе доминира – затворени системи достапни преку платени услуги или модели со отворени тежини што компаниите и програмерите можат да ги преземаат, приспособуваат и користат во сопствена инфраструктура.

Доколку сегашниот тренд продолжи, кинеските компании би можеле не само да го намалат технолошкото водство на Силиконската долина, туку и значително да влијаат врз правилата според кои ќе функционира глобалниот пазар на вештачка интелигенција во следните години.