Кога не внесуваме доволно растителни влакна, бактериите можат да ја користат заштитната обвивка на цревата: Ново научно откритие

Растителните влакна се важни за правилното варење, но ново истражување открива уште една причина зошто треба редовно да бидат застапени во исхраната. Научниците утврдиле дека одредени цревни бактерии, кога немаат доволно хранливи материи од растително потекло, можат да започнат да разградуваат делови од заштитната слузна обвивка на цревата. Истовремено, откриено е дека некои растителни протеини, заедно со влакната, помагаат во одржувањето на поповолна рамнотежа на цревните микроорганизми.

Истражувањето, претставено на 9 ноември 2026 година од Институтот „Лудвиг“ за истражување на ракот, дава нов увид во сложената врска меѓу храната, бактериите во цревата и супстанциите што тие ги произведуваат.

Резултатите покажуваат дека влијанието на растителната исхрана не се ограничува само на витамините и минералите, туку опфаќа и низа процеси што се одвиваат на микроскопско ниво.

Бактериите во цревата имаат потреба од храна

Во човечките црева живеат огромен број микроорганизми, кои заедно го сочинуваат таканаречениот цревен микробиом.

Голем дел од овие бактерии имаат корисна улога. Тие учествуваат во разградувањето на одредени компоненти од храната, создаваат различни метаболити и влијаат врз функционирањето на дигестивниот систем.

Особено важни за нив се растителните влакна, бидејќи човечкиот организам не може целосно да ги разгради со сопствените дигестивни ензими.

Кога влакната ќе стигнат до дебелото црево, дел од бактериите ги користат како извор на енергија.

Но, што се случува кога во исхраната нема доволно вакви материи?

Токму на ова прашање се обиделе да одговорат научниците.

Кога недостигаат влакна, бактериите можат да бараат друг извор на хранливи материи

Во лабораториските експерименти, истражувачите забележале дека одредени бактерии можат да разградуваат протеини што потекнуваат од самиот организам.

Меѓу нив се и протеините присутни во слузната обвивка на цревата, која има значајна заштитна функција.

Оваа обвивка создава физичка бариера меѓу микроорганизмите и клетките што ја обложуваат внатрешноста на цревата.

Научниците утврдиле дека присуството на растителни влакна ја намалува разградбата на протеините од заштитната слуз, а со тоа и создавањето одредени метаболити што можат да бидат неповолни за здравјето.

Важно е да се нагласи дека голем дел од експериментите биле спроведени врз животни и во лабораториски услови. Резултатите не значат дека краткотрајното намалување на влакната автоматски предизвикува оштетување на цревата кај човекот.

Не се важни само влакната, туку и растителните протеини

Едно од најинтересните откритија е поврзано со одредени растителни протеини што не се разградуваат целосно во тенкото црево.

Научниците ги нарекуваат протеини што се однесуваат слично на растителните влакна.

Кога ќе стигнат до микроорганизмите во дебелото црево, овие протеини можат да влијаат врз создавањето различни хемиски соединенија.

Истражувачите забележале дека растителните влакна и овие протеини дејствуваат преку два различни, но меѓусебно поврзани механизми.

Влакната го намалуваат користењето на протеините од заштитната цревна слуз, додека одредени растителни протеини обезбедуваат дополнителен хранлив материјал за бактериите.

Таквата комбинација може да придонесе за создавање поповолни метаболички продукти во цревата.

Кои намирници се добар извор на растителни влакна?

За внесување растителни влакна не се потребни скапи додатоци во исхраната.

Тие природно се присутни во многу секојдневни намирници:

• Овесни снегулки, јачмен и интегрални житарки.
• Грав, леќа, грашок и наут.
• Јаболка, круши и друго овошје.
• Брокула, моркови и зелен лиснат зеленчук.
• Ленено семе, чиа и јаткасти плодови.

Разновидната растителна исхрана обезбедува различни видови влакна, кои можат да имаат различно влијание врз цревните бактерии.

Нутриционистите обично препорачуваат внесувањето влакна да се зголемува постепено, бидејќи наглата промена во исхраната може да предизвика гасови и подуеност.

Истовремено е важно да се внесува и доволно течност.

Може ли со исхраната да се влијае врз цревниот микробиом?

Научниците веќе подолго време ја истражуваат можноста преку исхраната да се влијае врз составот и активноста на бактериите во дигестивниот систем.

Новото истражување покажува дека не е доволно да се разгледува само бројот на бактериските видови, туку и супстанциите што тие ги произведуваат.

Двајца луѓе можат да имаат различен состав на микробиомот, но особено значајно е како нивните микроорганизми ја обработуваат храната.

Поради тоа, идните истражувања ќе се насочат кон подобро разбирање на врската меѓу видот на растителната храна и метаболичките процеси во цревата.

Што значи ова откритие за секојдневното здравје?

Истражувањето не претставува нов третман за болести на дигестивниот систем, ниту доказ дека одредена намирница може самостојно да спречи заболување.

Но, дава дополнително научно објаснување зошто разновидната исхрана богата со растителни намирници се поврзува со поволни здравствени ефекти.

Најважната порака е дека храната не ги снабдува само нашите клетки со хранливи материи – таа влијае и врз микроорганизмите со кои го делиме дигестивниот систем.

А токму рамнотежата меѓу исхраната и цревните бактерии претставува една од најинтересните области на современата медицина.