Македонија меѓу земјите со поевтина храна во Европа: Кошничка од 18 намирници чини 43,90 евра

Споредбена кошничка од 18 прехранбени производи во Македонија чини 43,90 евра, наспроти просечните 69,84 евра во Европската Унија и 137,90 евра во Швајцарија. Ова го покажува анализата на „Евроњуз бизнис“, изработена врз основа на цените од платформата Numbeo во октомври 2026 година.

Разликите меѓу европските земји се значителни, но пониските цени не значат автоматски дека храната е подостапна за граѓаните. За реалната тежина на сметката од супермаркетот пресудни се и платите, куповната моќ и делот од семејниот буџет што се троши за исхрана.

Швајцарија на врвот, Македонија меѓу поевтините земји

Според октомвриската пресметка, најскапа е кошничката во Швајцарија, каде што достигнува 137,90 евра. Во Норвешка чини 116,10 евра, во Луксембург 99 евра, во Австрија 88,10 евра, а во Данска 87,70 евра.

На спротивниот крај е Молдавија со 41,10 евра. Македонија, со 43,90 евра, е меѓу земјите со најниски цени во споредбата.

Од земјите во регионот, кошничката чини 45,50 евра во Косово, 45,90 евра во Романија, 49,70 евра во Србија и по 49,80 евра во Црна Гора и Босна и Херцеговина.

Пресметката е добиена со собирање на наведените цени за 18 ставки, при што секоја е вклучена еднаш. Производите не се пондерирани според реалната потрошувачка на домаќинствата, па износите служат за споредба на цените, а не како процена на месечните трошоци за храна.

Што покажува поширокиот индекс на цени?

Одделно од оваа кошничка, анализата го разгледува и индексот на цени на намирниците од средината на 2026 година. „Евроњуз“ го приспособил индексот на Numbeo така што просекот на ЕУ изнесува 100.

Швајцарија има индекс 189,2, што значи цени за 89,2 отсто над европскиот просек. Следуваат Исланд со 183,6, Норвешка со 154,4, Луксембург со 134,9 и Данска со 128,4.

За Македонија индексот изнесува 59,8, односно 40,2 отсто под просекот на ЕУ. Во рамките на Унијата, најниско е рангирана Романија, со индекс 66,7.

Поевтина храна не значи и полесно подмирување на трошоците

Според податоците на Евростат наведени во анализата, храната и безалкохолните пијалаци учествуваат со 13,6 отсто во потрошувачката на домаќинствата во ЕУ.

Во Романија, и покрај пониските цени, овој удел достигнува 23,1 отсто. Во Бугарија исто така надминува 20 отсто.

„Пониските цени не значат нужно поголема достапност“, посочува професорот Јеремијаш Мате Балог од Универзитетот „Корвинус“. Важно е колку им останува на луѓето од приходите по оданочувањето и колкав дел од нив мора да издвојат за основните намирници.

Зошто истите производи имаат различни цени?

Платите, енергијата, кириите, даноците и транспортот се вградени во конечната цена на храната. Влијание имаат и конкуренцијата меѓу трговците, земјоделската продуктивност и девизните курсеви.

Професорката Иларија Бенедети од Универзитетот во Туша потсетува дека трошоците за гориво се пренесуваат низ целиот синџир — од тракторите на нивите до камионите што ги снабдуваат продавниците.

Таа нагласува и дека забавувањето на инфлацијата не значи задолжително поевтинување. Додека инфлацијата е позитивна, цените продолжуваат да растат, само со побавно темпо.

Податоците на Numbeo се засноваат на информации што ги доставуваат корисници. Затоа, резултатите даваат споредбена слика за номиналните цени, додека реалната достапност на храната бара да се земат предвид и приходите на населението.