Не ги фрлајте лушпите од јајца: Со малку сол можат да станат корисно средство во домот, а имаат примена и во градината

Лушпите од јајца најчесто без размислување завршуваат во кантата за отпад по појадокот, ручекот или подготовката на колачи. Сепак, овој наизглед безвреден кујнски отпад има интересен минерален состав и може повторно да се искористи – од чистење тврдокорни наслаги до употреба во градината.

Најголемиот дел од лушпата на кокошкиното јајце е составен од калциум карбонат. Истражувањата покажуваат дека правот добиен од лушпи може да содржи околу 39 проценти елементарен калциум, односно приближно 400 милиграми калциум во еден грам прав.

Токму поради високата содржина на калциум, во последните години се истражува и можноста специјално обработениот прав од лушпи од јајца да се користи како извор на овој минерал.

Истражувањата покажале потенцијал за здравјето на коските

Употребата на прав од лушпи од јајца како извор на калциум не е само интернет-тренд. Постојат научни истражувања во кои била испитувана неговата примена, особено кај жени по менопауза.

Во едно рандомизирано истражување спроведено кај 85 здрави жени во доцна постменопауза, додаток збогатен со прав од лушпи од јајца во период од 12 месеци бил поврзан со зголемување на минералната густина на коската во вратот на бедрената коска за 1,75 проценти во споредба со почетната вредност.

Важно е, сепак, да се нагласи дека не станувало збор за обични домашно сомелени лушпи, туку за специјално подготвен додаток кој содржел и други витамини и минерали.

Слични резултати биле забележани и во истражување спроведено кај 54 жени во постменопауза во Виетнам. Учесничките кои дневно добивале 300 милиграми калциум од лушпи од јајца по 12 месеци имале подобрување на мерениот показател за коскена маса во споредба со плацебо-групата.

Истражување објавено во 2024 година дополнително испитувало прехранбени производи збогатени со прав од лушпи од јајца и витамин Д. Кај жените кои ги користеле тие производи бил забележан помал пад на густината на коската во вратот на бедрената коска.

Тоа покажува дека лушпите навистина се богат извор на калциум, но не треба да се претставуваат како „чудотворен лек“, ниту како замена за терапија или додатоци препорачани од лекар.

Домашното консумирање бара голема претпазливост

Сировите лушпи од јајца може да бидат контаминирани со микроорганизми, поради што нивното користење во исхраната не треба да се прави без внимателна подготовка.

Не е доволно лушпата само да се исуши и сомеле.

Во домашни услови би требало темелно да се измие, термички да се обработи, целосно да се исуши и потоа да се сомеле во многу фин прав.

Сепак, земањето домашно подготвен прав од лушпи како додаток на калциум не е потребно за повеќето луѓе и не е без ризик. Прекумерниот внес на калциум може да биде проблематичен, особено кај лица со одредени здравствени состојби, оние што земаат лекови или веќе користат суплементи.

Затоа, ако некој размислува да ги користи лушпите како извор на калциум во исхраната, најбезбедно е претходно да се консултира со лекар или фармацевт.

Лушпи и сол за тврдокорни наслаги

Многу поедноставна и побезбедна примена е нивната употреба при чистење.

Ситно искршените лушпи можат да се користат како благ абразив за отстранување тврдокорни наслаги од одредени садови.

Еден од наједноставните трикови е искршени лушпи да се помешаат со мала количина сол и топла вода.

Со добиената смеса може да се истрие загорена или тврдокорна нечистотија на површини што не се чувствителни на гребење.

Токму комбинацијата на ситните парчиња лушпа и солта создава механичко триење кое може да помогне во отстранувањето на наслагите без веднаш да се користат поагресивни средства за чистење.

Сепак, ваквата смеса не треба да се користи на деликатни, нелепливи, полирани или други површини кои лесно се гребат.

Може да се комбинираат и со сода бикарбона

Сличен принцип се применува и кога ситно сомелените лушпи се мешаат со сода бикарбона и мала количина вода.

Така се добива абразивна паста која може да помогне при чистење на одредени тврдокорни мрсни или исушени наслаги.

Повторно, клучно е прво да се провери дали површината што се чисти може да поднесе абразивно триење.

Не ги ставајте во блендер за „острење“ на ножевите

На интернет со години кружи совет дека лушпите од јајца можат да се стават во блендер за да ги „наострат“ неговите ножеви.

За ова, сепак, нема добри докази.

Напротив, ситнењето на тврди лушпи може дополнително да придонесе за трошење на одредени делови од уредот.

Кај блендерите проблемот со послабото сечење не мора да значи дека ножевите се затапени – причината може да биде во моторот, лежиштата, заптивките или начинот на кој уредот создава вртлог.

Поради тоа, овој популарен трик подобро е да се избегнува.

Корисни се и во градината

Лушпите од јајца можат да добијат втор живот и надвор од кујната.

Кога се добро исушени и ситно сомелени, може да се додаваат во почвата како извор на калциум.

Сепак, нивното дејство не е моментално.

Лушпите се разградуваат релативно бавно, па не можат да се споредат со брзодејствувачки комерцијални ѓубрива. Колку поситно се сомелени, толку поголема е површината и полесно постепено се разградуваат.

Затоа може да бидат практичен начин за повторно искористување на органскиот отпад, особено ако дома веќе се собира материјал за компостирање.

Од отпад до корисен материјал

Лушпите од јајца навистина можат да бидат многу покорисни отколку што изгледаат на прв поглед.

Тие се богат извор на калциум, а научни истражувања покажуваат дека специјално обработен прав од лушпи има потенцијал како извор на овој минерал.

Во секојдневниот дом, пак, нивната наједноставна употреба е како благ абразив – особено во комбинација со сол или сода бикарбона – додека во градината можат постепено да придонесуваат со калциум во почвата.

Затоа следниот пат кога ќе скршите јајце, лушпите не мора веднаш да завршат во отпад. Со правилна употреба можат да добијат втора намена – важно е само да се прави разлика меѓу практичните примени и популарните интернет-трикови за кои нема доволно докази.