Останувате без здив по неколку скали? Кога е тоа нормално, а кога задишаноста е знак дека треба да посетите лекар

Задишаноста по искачување на втор или трет кат е нешто што му се случува на речиси секого, без оглед на возраста или физичката форма. Во најголем број случаи станува збор за нормален одговор на организмот на нагло зголемен физички напор. Сепак, ако недостигот на воздух е нов, несразмерно силен, се влошува или се јавува при активности што претходно не претставувале проблем, вреди да се обрне внимание. Медицинските извори посочуваат дека отежнатото дишење може да има многу причини, од слаба физичка кондиција до срцеви и белодробни заболувања.

Искачувањето по скали е значително понапорно отколку што изгледа. При него истовремено се активираат големи мускулни групи на нозете и задникот, на начин сличен на повторување чучнувања или исчекори.

Во текстот се наведува дека при искачување по скали организмот може да троши и до девет пати повеќе енергија отколку при седење. На мускулите одеднаш им е потребно повеќе кислород, поради што срцето почнува да пумпа побрзо, а дишењето се забрзува.

Зошто остануваме без здив?

Колку некој ќе се задиша зависи од повеќе фактори – физичката кондиција, телесната маса, возраста, брзината на искачување и тоа колку редовно се движи.

Човек кој најголем дел од денот го поминува седејќи може многу побрзо да се задиша од лице кое редовно пешачи, трча или вежба.

Но силната задишаност при релативно мал напор понекогаш може да биде поврзана и со здравствен проблем.

Меѓу можните причини се срцевата слабост и други кардиоваскуларни заболувања, астмата, хроничната опструктивна белодробна болест, но и анемијата, при која организмот има намален капацитет за транспорт на кислород.

Кога задишаноста треба да привлече внимание?

По побрзо искачување по неколку ката сосема е очекувано срцето и дишењето одредено време да останат забрзани.

Во изворниот текст се споменува таканаречено „правило од три минути“ – ако по прекинувањето на напорот дишењето не се враќа приближно кон вообичаениот ритам во следните неколку минути, особено ако тоа редовно се повторува, се препорачува да се размисли за лекарски преглед.

Сепак, важно е да се нагласи дека три минути не се универзален медицински дијагностички праг. Постојат рехабилитациски препораки според кои по физички напор дишењето вообичаено треба да се смири во период од околу две до три минути, но официјалните клинички упатства повеќе внимание посветуваат на тоа дали задишаноста е нова, необјаснета, се влошува или значително ги ограничува секојдневните активности.

Особено значајна е промената во однос на порано.

Ако до неодамна без проблем сте се искачувале на два или три ката, а сега мора да застанувате по неколку скали за да земете воздух, тоа е поважен сигнал од самото броење минути потребни за закрепнување.

Кога треба веднаш да се побара медицинска помош?

Одредени симптоми не треба да се припишуваат само на „лоша кондиција“.

Итна медицинска проценка е потребна ако недостигот на воздух е ненадеен и силен, или ако е придружен со притисок, тежина или болка во градите, несвестица, изразена вртоглавица, конфузија или промена на бојата на усните и кожата.

Комбинацијата на болка или притисок во градите и задишаност може да биде предупредувачки знак за срцев удар и бара итна реакција.

Преглед кај лекар е препорачлив и ако задишаноста е проследена со отекување на стапалата и глуждовите, проблеми со дишењето при лежење, свирење во градите, продолжена кашлица или ако постепено се влошува.

Како постепено да ја подобрите кондицијата?

Ако нема медицинска причина што ја ограничува физичката активност, најдобар пристап е постепено подобрување на издржливоста.

Наместо одеднаш да се обидувате да истрчате неколку ката, започнете со еден кат, а потоа постепено зголемувајте го бројот на скали.

Брзото пешачење, возењето велосипед и пливањето се добри начини за подобрување на аеробната кондиција, додека вежбите за сила ги зајакнуваат мускулите на нозете кои ја извршуваат најголемата работа при искачување.

За повеќето возрасни се препорачуваат најмалку 150 минути умерена аеробна физичка активност неделно, заедно со вежби за зајакнување на мускулите најмалку два дена во неделата.

Не паничете по неколку скали, но следете ја промената

Да останете без здив по брзо искачување по скали само по себе не значи дека нешто не е во ред. И кај здрави луѓе физичкиот напор нормално го забрзува дишењето.

Многу поважно е да знаете што е нормално за вас.

Ако задишаноста одеднаш станала поизразена, се јавува при сè помал напор, трае невообичаено долго или е придружена со други симптоми, подобро е причината да се провери отколку автоматски да се припише на недоволна кондиција.

Токму промената во сопствената толеранција на напор може да биде најважниот сигнал што организмот ни го испраќа.