Предмет од домовите на нашите баби денес се продава за илјадници евра: Проверете дали го имате

Големите рачно извезени гоблени што некогаш ги краселе дневните соби на нашите родители и баби денес повторно привлекуваат внимание. На интернет-огласниците одредени примероци од познатите гоблени „Вилер“ се нудат за суми од неколку стотици до неколку илјади евра.

Особено баран е мотивот „Тајната вечера“, изработен според познатото дело на Леонардо да Винчи. На хрватскиот огласник „Њушкало“ може да се најде примерок од Бјеловар понуден за 2.150 евра, еден од Запрешиќ за 2.800 евра и друг од Винковци за 3.000 евра.

На истиот огласник се нуди и комплет гоблени „Вилер“ за 4.640 евра.

Сепак, важно е да се нагласи дека цената наведена во огласот не претставува автоматски и реална пазарна вредност. Сопственикот може да побара неколку илјади евра, но тоа не значи дека ќе пронајде купувач подготвен да ја плати таа сума.

Без податоци за завршени продажби не може сигурно да се утврди колку навистина вреди одреден гоблен.

Големи разлики во цените за ист мотив

На „Њушкало“ моментално се прикажуваат 18 огласи поврзани со „Тајната вечера“. Цените се движат од 47, 160, 230, 350, 400 и 470 евра, па сè до 1.000, 1.200, 1.300, 1.327,23, 2.654,46, 2.800 и 3.000 евра.

Ваквата разлика покажува дека огласената цена не треба веднаш да се изедначува со вистинската вредност на предметот.

При проценката може да влијаат оригиналноста на шемата, димензиите, сложеноста на мотивот, техниката на везење, староста, состојбата, рамката и квалитетот на изработката.

Посебно значење има и времето вложено во рачната изработка. Зад некои гоблени стојат стотици часови внимателна работа, бод по бод, поради што за семејството тие често имаат многу поголема сентиментална од продажната вредност.

Приказната започнала во Берлин во 1893 година

Зад познатото име стои германската компанија „Wiehler Gobelin“, чија историја е подолга од 130 години.

Јакоб Вилер ја започнал работата на 1 април 1893 година во Берлин. Преку огласи во списанија, компанијата продавала материјали за рачна изработка во Германија, Австрија, на Балканот и во јужниот дел на Русија.

Меѓу првите понудени мотиви биле „Делфтската воденица“ и „Брод“. Купувачите не добивале само шема, туку комплет со сите материјали потребни за изработка.

Првиот каталог бил објавен во 1905 година во тираж од 2.000 примероци и содржел шеми за перници, прекривки, ѕидни украси и извезени слики.

До 1913 година каталогот имал 72 страници и тираж од 25.000 примероци, а компанијата веќе имала повеќе од 20.000 клиенти. Поради ваквиот начин на работење, „Вилер“ се смета за еден од пионерите на каталошката продажба.

„Тајната вечера“ во понудата од 1933 година

По тешкотиите предизвикани од Првата светска војна, компанијата постепено ги обновила врските со старите клиенти, меѓу кои биле и купувачите од тогашна Југославија.

До крајот на 1920-тите, производите на „Вилер“ се продавале во околу 40 земји.

Во 1933 година, по повод 40-годишнината од основањето, во понудата била воведена „Тајната вечера“. Мотивот со текот на времето станал еден од најпознатите производи на компанијата.

Комплетот за негова изработка може да се купи и денес. Според наведените податоци, тој чини 545 евра, има димензии од приближно 136 на 50 сантиметри, содржи 56 бои и комбинира гоблен и „petit point“ техника.

Купувањето на комплетот, сепак, било само почеток. За завршување на сликата биле потребни многу часови прецизна рачна работа.

Документите биле спасени од бомбардирањето

Втората светска војна повторно ги прекинала голем дел од деловните врски на компанијата. Сепак, контактите со Бугарија и Југославија останале важни за нејзиното девизно работење.

Во последните денови од војната, во 1945 година, седиштето на компанијата во Берлин било бомбардирано и целосно изгорело.

Најважниот дел од архивата преживеал затоа што документите со шемите и податоците за боите претходно биле заѕидани во засолниште во приватната куќа на сопственикот.

По војната, работата продолжила во Букстехуде, во близина на Хамбург. Балканот бил меѓу првите пазари на кои повторно се зголемила побарувачката.

Златно време во поранешна Југославија

Ново важно поглавје започнало во 1970 година, кога компанијата ја презел трговецот со текстил Ханс Јирген Бек. Тој започнал со обновување на старите шеми и повторно печатење на мотивите што со години не биле достапни.

Дел од изгубените модели биле пронајдени токму на територијата на тогашна Југославија. Била обновена и старата палета на бои, што овозможило повторно да се произведуваат класичните мотиви.

Во 1972 година, по пауза од три децении, бил објавен каталогот „Original Wiehler Gobelin Weltbekannt“.

Поранешна Југославија имала особено значење за компанијата. Шемите и комплетите се продавале преку каталози, трговски претставници и саеми.

Во најуспешниот период компанијата имала околу 60 вработени и приближно 400 квадратни метри деловен и изложбен простор.

Затоа денес старите гоблени „Вилер“ често се пронаоѓаат во домовите во Македонија, Хрватска, Србија, Босна и Херцеговина и другите држави што произлегоа од поранешна Југославија.

Некои мотиви имале 14 бода на еден сантиметар

Во почетокот на 1980-тите компанијата развивала исклучително прецизни мотиви во техниката „petit point“, меѓу кои имало и икони.

Кај најсложените варијанти имало дури 14 бода на само еден сантиметар. Компанијата ваквите везови ги опишувала како вистински уметнички дела.

Токму прецизноста и огромното количество вложена работа се едни од причините поради кои сопствениците денес бараат високи суми за одредени примероци.

Преселување во Австрија и дигитализација на старите шеми

Војните во Југославија во почетокот на 1990-тите го означиле крајот на еден од најуспешните периоди за компанијата.

Во 1993 година, по повод стогодишнината, бил објавен последниот голем каталог. Денес тој е дигитализиран и достапен преку официјалната интернет-страница.

Во следните години пазарот за рачни изработки значително се намалил. Во 2004 година Ханс Јирген Бек најавил затворање, но по реакциите на купувачите продолжил со работа.

По неговата смрт во 2005 година, компанијата ја презела неговата ќерка Јута Бетхер, а во 2012 година сопственичка станала Хајке Вихерн.

Во 2019 година повторно било најавено затворање, но во март 2020 година бил пронајден нов сопственик и компанијата почнала да се преселува од Германија во Австрија.

Биле пренесени десет палети со материјали, тешки околу два тона. Меѓу нив имало готови везови, примероци, хартиени шеми, фолии, конци и ткаенини.

Модернизираната интернет-продавница била отворена во мај 2020 година. Во соработка со Техничкиот универзитет во Виена започнал и проект за дигитализација и обновување на старите и оштетени шеми, кој бил завршен во февруари 2021 година.

Колку чинат новите комплети?

Новите комплети и денес се продаваат, а цените зависат од големината и сложеноста.

Мотивот „Pinki“ се нуди за 102 евра, „Kinderscene“ за 180 евра, „Bauernrosen“ за 120 евра, а „Korb mit roten Rosen“ за 45 евра. Поголемите и посложени мотиви можат да чинат повеќе од 300 евра.

Разликата е во тоа што купувачот добива материјал и шема, а не готова слика. Вредноста на старите гоблени делумно произлегува токму од времето и умешноста вложени во нивната изработка.

Дали навистина вредат илјадници евра?

Одговорот не може да се добие само со пребарување на огласите.

Фактот што сопственикот бара 2.800, 3.000 или 4.640 евра не значи дека предметот ќе биде продаден по таа цена. За реална проценка се потребни податоци за завршени продажби, автентичноста на шемата, техниката, димензиите, квалитетот на изработката, состојбата и рамката.

Сепак, постои вредност што пазарот тешко може да ја измери. Гобленот што со месеци или години го изработувала нечија мајка или баба може да има непроценливо семејно значење.

Она што денес изгледа како старомодна ѕидна декорација всушност претставува дел од повеќе од 130 години долга историја на рачната изработка и семејната традиција, која оставила особено силен белег на просторот на поранешна Југославија.