Чернобил и по 40 години крие радиоактивно наследство: Честички од нуклеарното гориво се постабилни од очекуваното

Четири децении по нуклеарната катастрофа во Чернобил, научници утврдиле дека дел од микроскопските остатоци од реакторското гориво ја задржале својата структура во значително поголема мера отколку што се претпоставувало.

Наодите покажуваат дека овие радиоактивни честички можат долго да ги задржуваат во себе продуктите од нуклеарната фисија. Тоа е важно за разбирањето на долгорочното загадување, но не претставува доказ за нова непосредна опасност за населението.

Истражувањето го спровеле експерти од Универзитетот „Лајбниц“ во Хановер и центарот „Хелмхолц Дрезден-Росендорф“ во Германија. Резултатите се објавени во научното списание „Journal of Hazardous Materials“.

Микроскопски остатоци со долготрајна радиоактивност

При катастрофата во 1986 година, од четвртиот реактор биле исфрлени фрагменти од нуклеарното гориво. Таканаречените „жешки честички“, со големина од околу 8 до 50 микрометри, и денес придонесуваат за радиоактивното загадување на почвата во погоденото подрачје.

Истражувачите разликуваат три главни групи:

• Честички што останале хемиски и физички слични на првичното гориво од ураниум диоксид.
• Честички што се обвиткани или споени со циркониумскиот материјал од обвивката на горивото.
• Честички од различни ураниумови оксиди, создадени за време на пожарот на графитот, кој траел десет дена.

Некои од оксидите полесно се распаѓаат во ситна прашина што може да се пренесува со ветерот. Токму можноста за вдишување е една од причините поради кои нивното однесување е важно за процената на ризиците.

Рендгенска анализа ја открила зачуваната структура

Тимот анализирал шест честички од две локации со напредна рендгенска дифракција, метод што овозможува испитување на внатрешната кристална структура на материјалот.

Резултатите покажале дека дел од структурите на нуклеарното гориво останале во голема мера зачувани. Ова значи дека честичките и понатаму можат да ги задржуваат радиоактивните материи во себе, наместо веднаш да ги ослободуваат во околната почва и вода. Истовремено, нивната постојаност го продолжува времето во кое остануваат дел од радиоактивното наследство на катастрофата.

Малиот број примероци бара внимателно толкување

Научниците нагласуваат дека шест честички не се доволни за општи заклучоци за целата чернобилска зона. Секој фрагмент има различна структура, а за посигурни процени се потребни повеќе примероци од различни локации.

Дури и просечната стабилност не би овозможила универзална процена на здравствениот ризик. Важни се составот на честичките, условите во кои се наоѓаат, начинот на ослободување на радиоактивните материи и можноста луѓето да бидат изложени.

Особено внимание заслужуваат најпостојаните фрагменти, кои би можеле да ослободуваат радионуклиди подоцна од останатите. Затоа истражувањето продолжува, со цел подобро да се разбере колку долго овие остатоци ќе влијаат врз животната средина.