Што е поопасно за срцето – високите триглицериди или „лошиот“ холестерол?

Покачените триглицериди и високиот LDL, познат како „лош“ холестерол, се два важни показатели што можат да укажуваат на зголемен ризик за срцето и крвните садови. Иако често се анализираат заедно, тие не делуваат на сосема ист начин и не носат ист ризик во секоја ситуација.

LDL холестеролот има директна и добро утврдена улога во развојот на атеросклерозата – процес при кој во ѕидовите на артериите постепено се создаваат наслаги што можат да го ограничат протокот на крв и да го зголемат ризикот од срцев и мозочен удар.

Триглицеридите, пак, се друг вид масти во крвта. Нивното покачување често оди заедно со прекумерна телесна тежина, инсулинска резистенција, дијабетес, прекумерно консумирање алкохол и нарушувања во исхраната.

Што всушност е холестеролот?

Холестеролот не е супстанција без која организмот може да функционира. Напротив, тој е неопходен за создавање клеточни мембрани, одредени хормони, витамин Д и жолчни киселини.

Најголем дел се создава во црниот дроб, а дел се внесува и преку храната.

Бидејќи холестеролот не може самостојно да се движи низ крвта, организмот го транспортира со помош на липопротеини.

Најпознати се LDL и HDL.

LDL го пренесува холестеролот до ткивата, но кога неговото ниво е прекумерно, поголема количина може да се задржува во ѕидовите на артериите. Токму затоа високите вредности на LDL се сметаат за еден од главните фактори за атеросклеротични кардиоваскуларни заболувања.

HDL, кој често се нарекува „добар“ холестерол, учествува во транспортот на вишокот холестерол назад кон црниот дроб.

А што се триглицеридите?

Триглицеридите служат како енергетска резерва. Кога организмот внесува повеќе калории отколку што му се потребни во моментот, дел од вишокот се претвора во триглицериди и се складира во масното ткиво.

Нивото може значително да се зголеми поради прекумерен внес на калории и шеќери, дебелина, алкохол, физичка неактивност, пушење и лошо контролиран дијабетес.

Високи триглицериди може да се појават и кај заболувања на бубрезите, црниот дроб или штитната жлезда, при генетска предиспозиција, како и како последица на одредени лекови.

Кога триглицеридите се екстремно високи, проблемот повеќе не е само кардиоваскуларниот ризик. Многу високите вредности можат значително да го зголемат и ризикот од акутен панкреатит.

Што е поопасно?

Ако прашањето е кој параметар има подиректно докажана улога во создавањето атеросклероза, тоа е LDL холестеролот.

Колку е поголема изложеноста на висок LDL во текот на годините, толку е поголема веројатноста за создавање наслаги во артериите.

Тоа, сепак, не значи дека високите триглицериди треба да се игнорираат. Тие исто така се поврзани со зголемен кардиоваскуларен ризик и често се знак дека постојат и други метаболички проблеми.

Најнеповолна е ситуацијата кога истовремено се присутни висок LDL, покачени триглицериди, низок HDL, висок шеќер во крвта, покачен крвен притисок и прекумерна телесна тежина.

Вредностите не се исти за секого

Кај триглицеридите, вредност под околу 1,7 mmol/L вообичаено се смета за пожелна.

Кај LDL, пак, не постои една единствена идеална вредност за сите луѓе. Кај лице со мал кардиоваскуларен ризик целната вредност може да биде повисока, додека кај пациент кој веќе имал срцев или мозочен удар, има дијабетес или многу висок ризик, лекарот може да постави значително пониска цел.

Затоа лабораторискиот резултат секогаш треба да се толкува заедно со возраста, крвниот притисок, пушењето, шеќерот во крвта, телесната тежина, наследноста и евентуалните претходни кардиоваскуларни заболувања.

Како да се намалат триглицеридите и LDL?

Основата најчесто е промена на животните навики.

Корисно е да се намалат заситените и транс-мастите, преработената храна, прекумерниот внес на шеќери и засладени пијалаци, а кај високите триглицериди особено важно е ограничувањето на алкохолот.

Исхраната богата со зеленчук, мешунки, овошје, интегрални житарки и други извори на растителни влакна може да помогне во подобрување на липидниот профил.

Рибата богата со омега-3 масни киселини, јаткастите плодови и семињата исто така можат да бидат дел од здрав начин на исхрана.

Редовната физичка активност, намалувањето на прекумерната телесна тежина и прекинот на пушењето имаат дополнителна корист.

Кај дел од луѓето, сепак, промените во исхраната и физичката активност не се доволни. Во зависност од вкупниот ризик и лабораториските резултати, лекарот може да препорача терапија за намалување на LDL или триглицеридите.

Затоа не треба да се гледа само еден број од лабораториската анализа. Целиот липиден профил – LDL, HDL, триглицериди и вкупен холестерол – заедно со останатите фактори на ризик дава многу пореална слика за здравјето на срцето и крвните садови.