Археолошка сензација: Откриен досега непознат древен јазик под урнатините на Хетитската империја

Археолозите открија траги од досега непознат древен јазик при истражувањата на античкиот град Хатуша во денешна Турција, некогашната престолнина на моќната Хетитска империја. Откритието би можело да донесе нови сознанија за потеклото и развојот на индоевропските јазици, сметаат научниците.

Хатуша, која била политички и културен центар на Хетитската империја меѓу 1650 и 1200 година пред нашата ера, веќе со децении е едно од најзначајните археолошки наоѓалишта во светот. Благодарение на своето огромно историско и културно значење, локалитетот од 1986 година е впишан на Листата на светско наследство на УНЕСКО.

Повеќе од 30.000 глинени плочки

Во текот на повеќе од еден век археолошки истражувања, во Хатуша се пронајдени околу 30.000 глинени плочки испишани со клинесто писмо.

Овие записи даваат исклучително детален увид во историјата, религијата, обичаите и секојдневниот живот на жителите на Анадолија во бронзеното време.

Поголемиот дел од текстовите се напишани на хетитски јазик, кој се смета за најстариот потврден индоевропски јазик. Покрај него, археолозите досега идентификувале записи и на лувиски, палајски и хатски јазик.

Неочекувано откритие во култен текст

За време на ископувањата во 2023 година, научниците наишле на изненадувачко откритие.

Во еден религиозен текст пронашле рецитација напишана на јазик кој досега не бил познат на науката.

Според анализите, хетитскиот текст укажува дека станува збор за јазик кој се зборувал во областа Калашма, регион што се наоѓал на северозападната граница на Хетитската империја.

Дел од анадолската гранка на индоевропските јазици

Иако содржината на текстот сè уште не е целосно дешифрирана, научниците потврдиле дека новооткриениот јазик припаѓа на анадолската гранка на индоевропските јазици.

Во истата група се вбројуваат и хетитскиот, лувискиот и палајскиот јазик.

Истражувачите потсетуваат дека индоевропските јазици денес претставуваат една од најголемите јазични семејства во светот и опфаќаат голем дел од Европа и Индискиот Потконтинент.

Според една од најприфатените научни теории, нивниот заеднички прајазик се развил во областа околу Црното Море, односно на територијата на денешна јужна Украина, додека баскискиот останал изолиран јазик кој не припаѓа на ова семејство.

Јазикот ги изненади научниците

Се претпоставува дека древната Калашма се наоѓала во близина на денешните турски градови Болу или Гереде.

Иако регионот бил блиску до подрачјето каде што се зборувал палајскиот јазик, новооткриениот јазик покажува поголема сродност со лувискиот јазик, кој бил распространет во југоисточните делови на Хетитската империја.

Ова откритие ги изненадило лингвистите и отвора нови прашања за јазичните врски и движењето на населението во бронзеното време.

Очекувања за нови откритија

Засега е идентификуван само мал дел од јазикот што се зборувал во Калашма, но научниците веруваат дека идните археолошки ископувања низ Анадолија би можеле да донесат нови натписи и дополнителни докази што ќе овозможат негово подобро разбирање.

Истражувачите нагласуваат дека секое ново откритие во Хатуша не само што ја збогатува историјата на Хетитската империја, туку открива и нови траги за јазиците што со илјадници години биле изгубени, придонесувајќи за подобро разбирање на развојот на човечката цивилизација.