Го фрламе најхранливиот дел од овошјето и зеленчукот? Ново истражување открива изненадувачки податоци

Кога подготвуваме овошје и зеленчук, најчесто автоматски ги отстрануваме лушпите, семките, дршките и тврдите делови, сметајќи ги за отпад. Но ново истражување на научници од Кралскиот колеџ во Лондон покажува дека токму некои од овие делови можат да содржат значително повеќе растителни влакна од деловите што вообичаено ги консумираме.

Резултатите, за кои се известува на 3 ноември 2026 година, отвораат интересно прашање: дали со секојдневното лупење и чистење на намирниците несвесно отстрануваме вредни хранливи состојки?

Во 10 од 12 испитани намирници, отфрлените делови содржеле повеќе влакна

Истражувачите анализирале делови од 12 видови овошје и зеленчук кои најчесто завршуваат во кантата за отпад.

Резултатите покажале дека кај 10 од 12 испитани намирници, деловите што вообичаено се отфрлаат содржеле повеќе растителни влакна на 100 грама во споредба со референтните податоци за деловите што се јадат.

Особено интересни биле резултатите кај ананасот и тиквата.

Кај ананасот, анализираните отфрлени делови содржеле повеќе од четирипати поголема количина растителни влакна во споредба со месестиот дел.

Кај тиквата, разликата била повеќе од трипати во корист на деловите што најчесто се отстрануваат.

Исклучоци биле дршките од брокула и средишните делови од анасон, кај кои не била забележана истата предност.

Зошто растителните влакна се толку важни?

Растителните влакна се важен дел од здравата исхрана. Тие придонесуваат за нормално функционирање на дигестивниот систем, помагаат во регулирањето на столицата и можат да имаат позитивно влијание врз нивото на холестерол и контролата на шеќерот во крвта.

Исхраната богата со растителни влакна е поврзана и со подобро долгорочно метаболичко здравје.

Сепак, многу луѓе не внесуваат доволно влакна преку секојдневната исхрана.

Научниците сметаат дека подоброто искористување на безбедните и јадливи делови од овошјето и зеленчукот би можело да биде еден од начините за зголемување на нивниот внес.

Кои делови можеме да ги искористиме наместо да ги фрлиме?

Постојат неколку едноставни начини за подобро искористување на намирниците.

Лушпа од киви: Иако многумина ја отстрануваат, лушпата од добро измиено киви е јадлива и содржи растителни влакна.

Семки од тиква: Наместо да завршат во отпад, исчистените семки можат да се испечат и да се користат како додаток во салати, печива или како ужина.

Дршки од брокула: Иако во ова истражување не покажале повисока содржина на влакна од споредуваниот дел, дршките се јадливи и можат да се искористат во супи, чорби и јадења со зеленчук.

Јадливи лушпи од овошје: Кај одредени плодови, како јаболката и крушите, добро измиената лушпа може да се консумира заедно со плодот.

Сепак, не сите лушпи, семки и други отфрлени делови се погодни за јадење. Некои можат да бидат тврди, тешко сварливи или да содржат природни соединенија што не се безбедни за консумирање.

Не е сè во хранливата вредност – важен е и вкусот

Во рамките на истражувањето биле организирани и разговори со 40 вработени и студенти за нивните навики и ставови кон користењето на деловите од овошјето и зеленчукот што вообичаено се фрлаат.

Се покажало дека луѓето најмногу ги интересираат здравствените придобивки, вкусот и цената на храната.

Интересно е што сознанието дека одреден дел од намирницата содржи повеќе влакна не било доволно само по себе да ги убеди сите испитаници да го консумираат.

Тоа укажува дека практичноста и вкусот имаат големо значење при менувањето на навиките во исхраната.

Научниците предупредуваат: Не треба да јадеме сè што досега сме фрлале

Иако резултатите се интересни, истражувачите нагласуваат дека станува збор за прелиминарни наоди.

Бил анализиран само по еден примерок од секоја намирница, а споредбите биле направени со постојни податоци за хранливиот состав, наместо со паралелно лабораториско испитување на сите јадливи делови.

Дополнително, треба да се земат предвид остатоците од пестициди, природните соединенија во растенијата и безбедноста на одредени лушпи и семки.

Затоа, истражувањето не претставува препорака сите делови од овошјето и зеленчукот да се консумираат без претходна проверка.

Помалку отпад, повеќе искористена храна

Освен можните придобивки за исхраната, подоброто искористување на намирниците може да помогне и во намалувањето на отпадот од храна.

Според анализата, деловите што вообичаено се отфрлаат сочинувале приближно 25 до 48 проценти од тежината на испитаните плодови и зеленчуци.

Тоа покажува колкав дел од купената храна понекогаш останува неискористен.

Главната порака од истражувањето е едноставна: пред да ја фрлиме лушпата, дршката или семките, вреди да провериме дали се јадливи и како можат безбедно да се искористат. Понекогаш токму делот што го сметаме за отпад може да биде вреден додаток во нашата исхрана.