Зошто Иран има предност во Ормутскиот теснец – мини, ракети и 1.600 километри крајбрежје со ридови и планини

Американскиот претседател Доналд Трамп го прецизираше крајниот рок што му го даде на Иран за повторно отворање на Ормутскиот теснец. Ултиматумот истекува во вторник во 20:00 часот по источноамериканско време (среда, 02:00 часот по полноќ по македонско време).

Ормутскиот теснец е ефективно затворен веќе речиси пет недели. Заканите и нападите на Иран врз пловилата во Заливот го зголемија ризикот за транзит до тој степен што е запрен речиси целиот сообраќај низ тесниот воден пат, кој е главен спроводник за околу 20% од светската нафта и природен гас, како и за вештачки ѓубрива кои помагаат во одгледувањето на земјоделските култури од кои зависи светот.

Зошто теренот му оди во прилог на Техеран?

Иран сè уште има предност на многу начини. Тоа се должи на комбинација од неконвенционални методи на војување — како евтини дронови, морски мини и специфичната географија.

Ормутскиот Теснец е широк околу 38 километри во неговата најтесна точка. Речиси целиот сообраќај е принуден да поминува низ две главни бродски ленти кои се дополнително стеснети.

„Со добра причина се опишува како ‘тесно грло’. Може да се аргументира дека оваа точка е уникатно предизвикувачка бидејќи едноставно нема алтернативи“, вели Ник Чајлдс од Меѓународниот институт за стратешки студии.

Кевин Роландс, експерт од тинк-тенкот Кралски институт на здружени служби, објаснува дека во отворен океан секогаш постои опција за промена на рутата, но во Ормут тоа е невозможно. „Тоа значи дека Иран не мора да ги бара своите цели. Може едноставно да седи и да чека.“

Ова создава идеална „зона на убивање“, каде времето за реакција при напад е сведено на само неколку секунди.

Дополнително, Иран има над 1.600 километри крајбрежје полно со ридови, планини и острови. Ракетните батерии се мобилни и лесно се кријат, што го прави нивното откривање и уништување исклучително тешко.

Со какви закани се соочуваат бродовите?

Иако капацитетот на Иран е делумно намален од почетокот на војната, аналитичарите предупредуваат дека ризикот никогаш не е нула. Американската војска успеа да деградира многу конвенционални ирански сили, но вистинската опасност лежи во нивниот неконвенционален арсенал:
– Дронови „Шахед“ и чамци-камикази: Мали, брзи и полни со експлозив.
– Морски мини: Можат да се исфрлат од задната страна на обична дрвена едрилица која изгледа сосема безопасно.
– „Џуџести“ подморници: Мали подморници кои демнат во плитките води каде големите американски пловила не можат да маневрираат.

„Зомби“ танкери и милионски такси

За Иран е профитабилно да ја задржи контролата. Иранските официјални лица веќе почнаа да наплаќаат „такси за безбеден премин“. Според извештајот на Лојдс Лист Интелиџенс, најмалку 16 пловила успеале да поминат низ теснецот. Еден танкер наводно платил дури 2 милиони долари за премин. Се појавија т.н. „зомби“ танкери — бродови кои користат лажни идентитети на одамна расходувани пловила за да ги измамат контролите.

Каква е состојбата во моментов?

Иран нападна најмалку 19 пловила во регионот, вклучувајќи го и Оманскиот Залив. Аналитичарите нотираат дека Техеран не мора да ги уништи сите бродови за да победи — доволно е да го одржува ризикот висок за бродските компании да не се осмелуваат да пловат.

Во моментов, ситуацијата е критична. 2.000 пловила се заробени внатре во Персискиот Залив, според Меѓународната поморна организација.

Текстот Зошто Иран има предност во Ормутскиот теснец – мини, ракети и 1.600 километри крајбрежје со ридови и планини е превземен од МАКФАКС.