Трамп тешко ќе се извлече од кризата што сам ја создаде со војната во Иран, пишува Си-eн-eн

Војните, за разлика од нелегалните царини, не можат да се започнат и запрат за да се задоволат претседателските каприци или да се потпрат пазарите во слободен пад. Значи, клучното прашање откако Доналд Трамп се повлече од заканите за напад на иранските електрани не е дали имал уште еден TACO (Trump always chickens out) момент – „Трамп секогаш се повлекува“. Вистинското прашање е дали Трамп може да се извлече од сопствената војна со Иран, дури и ако сака, пишува Си-ен-ен.

По денови на нестабилна реторика, Трамп во понеделник го сигнализираше првото можно деескалирање на конфликтот, наведувајќи 15 точки на договор постигнати во она што тој го нарече продуктивни разговори со Иран. Техеран, сепак, инсистираше дека немало дијалог.

Најоптимистичкото толкување е дека и Соединетите Држави и Иран достигнаа точка каде што цената на понатамошната ескалација би била толку голема што на двете страни им е потребен излез. Таквата реализација би можела да го означи почетокот на крајот на војната. Трамп ги доведе своите непријатели на работ со закана дека ќе ги бомбардира иранските електрани ако не го отворат Ормускиот теснец, клучна точка за извоз на нафта.

Контрадикторни изјави
Техеран вети дека ќе возврати со удар врз виталната инфраструктура во земјите од Персискиот Залив кои се сојузници на САД. Таквиот конфликт би можел да предизвика глобална рецесија и да ги влоши тешките хуманитарни услови за иранските цивили на кои Трамп вети дека ќе им помогне. Сепак, постојат многу причини да се сомневаме дека решението е на повидок.

Со оглед на деновите на непредвидлива и контрадикторна реторика од Трамп и неспособноста на неговата администрација да обезбеди доследна причина за војна или да испланира стратегија за излез, ниту една изјава од САД нема кредибилитет. Навиката на претседателот да ги прекршува сопствените рокови значи дека никој нема да биде изненаден ако тој го прекрши и сопствениот петдневен мораториум за напади.

Некои критичари забележуваат дека паузата на претседателот се совпаѓа со цела недела тргување на глобалните пазари. Со пад на берзанските индекси и раст на цените на нафтата по викендот, човек се прашува дали тој само се обидувал да создаде илузија за стабилност на пазарот.

Не би било прв пат официјалните изјави да изгледаат насочени кон смирување на нестабилноста. И повторно функционираше: Dow, S&P 500 и Nasdaq пораснаа за повеќе од 1% во понеделник, додека цената на нафтата Brent падна за 11%.

Трамп треба да ги смири тензиите
Трамп можеби купува време од друга причина: Американските сили што би му дозволиле инвазија на островот Харг – епицентарот на иранската нафтена индустрија – или да ги окупира островите и крајбрежните области во теснецот. Една американска експедициска единица на морнарицата испратена од Јапонија би можела наскоро да пристигне во регионот, но друга замина од Западниот брег на САД дури минатата недела.

Трамп е исто така склон кон хипербола. Искуството сугерира дека неговите претерувања за дипломатскиот напредок и тврдењата дека Иран е „очаен“ за договор може да бидат претерани, иако намерната измама понекогаш е алатка што ја користат државниците за да создадат простор за напредок.

Осцилациите на претседателот, во кои еден ден зборува за „завршување“ на војната, а следниот за нејзино ескалирање, се некомпатибилни со традицијата на стабилно воено водство, но тие се суштински дел од неговиот стил. До понеделник, сè изгледаше како измама што му дозволи да тврди дека неговата тактика на „цврста рака“ довела до дипломатски пробив.

Тешки загуби
Оваа непредвидливост и тенденција да ги ублажи кризите што самиот ги предизвикал се познати од личниот живот, деловната и политичката кариера на Трамп. Секој ден често е борба да се остане на нозе до вечерта.

Со оваа техника, Трамп го одложува соочувањето со последиците од своите постапки. Сепак, постои отрезнувачка можност неговиот непредвидлив метод во Персискиот Залив да се соочи со предизвик што оди подалеку од неговите граници.

Иако Иран би можел да претрпи исклучително тешки загуби во нападот на САД и Израел, конфликтот, кој сега влегува во својата четврта недела, ја демонстрираше и моќта на Техеран. Со ефикасно затворање на Ормускиот теснец, тој ја држи светската економија како заложник. Логиката диктира дека режимот што бил ултрарадикален дури и пред војната веројатно нема да биде поприфатлив за барањата на Трамп по атентатот врз неговиот врховен лидер и нападите што ги претрпел.

Преговорите и режимот
Условите на Трамп за завршување на војната – што веројатно би вклучувало откажување од Иран од својата нуклеарна програма и балистички ракети – би можеле да бидат непремостлива пречка. Изминатите три недели покажаа зошто одметнатиот режим би можел да се одлучи за такви „полиси за осигурување“ од идни напади.

Дури и ако преговорите започнат, не е јасно кој би преговарал за Иран. Режим кој има децентрализирана моќ и ги изгубил клучните личности би можел да се бори да донесе колективни одлуки. И ако, како што веруваат некои експерти, Корпусот на Исламската револуционерна гарда сега има целосна контрола, би можел да заземе уште построг став.

Исто така, не би било изненадувачки ако иранските лидери ги протолкуваат пресвртите и противречностите на Трамп како знак дека нивната стратегија за наметнување економски последици функционира.

Речиси сите опции на Трамп се лоши
Никој не може да знае што следи. Можно е нападите да предизвикале фатални пукнатини во режимот кои сè уште не се видливи, но досега нема јасни јавни знаци на распаѓање. Воздушните напади сериозно ја намалија регионалната закана од Иран.

Но, ако бруталната сила веќе не го довела на колена, Трамп сè уште не објаснил зошто Иран би се откажал од својата главна потпора – контролата врз теснецот – без значајни американски отстапки.

Лесно е да се види зошто претседателот би можел да биде привлечен од можноста за преговори. Нему му треба излез бидејќи речиси сите опции му се непривлечни. Тоа би можело да ја ескалира војната во нејзината сегашна форма, но нема гаранции дека ова би обезбедило безбедно поминување на бродовите.

Тој би можел да испрати копнени трупи, но со тоа би се надминал политичкиот Рубикон што би потсетило на „вечните војни“ против кои се борел. Опцијата „TACO“ – повлекување и прогласување победа, реална или не – изгледа привлечно. Но, повлекувањето би ги оставило сојузниците на Америка во Заливот изложени на лут и овластен Иран.

Завршувањето на војната без обезбедување на залихите од високо збогатен ураниум на Иран еден ден би можело да му дозволи на Техеран да се движи кон нуклеарно оружје и би го поткопало најдоследното оправдување на Трамп за војна. Претседателите честопати се соочуваат со кризи без добри решенија, но малкумина се наоѓаат во ситуација толку нерешлива како онаа што самиот Трамп ја создаде во Иран.

Текстот Трамп тешко ќе се извлече од кризата што сам ја создаде со војната во Иран, пишува Си-eн-eн е превземен од МАКФАКС.