Дали Плутон се враќа меѓу планетите? Првиот човек на НАСА отвори нова дебата што ја дели науката

Дебатата која трае речиси две децении повторно се разгорува – дали Плутон треба повторно да биде признат како планета? Администраторот на НАСА, Џаред Ајзакман, јавно изјави дека е на страната на оние кои сметаат дека Плутон заслужува да го врати статусот на планета, со што отвори нов бран реакции во научната заедница.

Плутон беше прекласифициран во 2006 година од страна на Меѓународна астрономска унија, која воведе нова дефиниција за тоа што значи „планета“. Според тие критериуми, небесното тело мора да ја „исчисти“ својата орбита од други објекти – услов што Плутон не го исполнува, поради што доби статус на џуџеста планета.

Сепак, многу научници и денес ја оспоруваат оваа одлука. Ајзакман изјави дека веќе се подготвуваат нови научни трудови кои би можеле повторно да ја отворат дискусијата и евентуално да доведат до промена на статусот.

Од друга страна, дел од експертите остануваат цврсти во ставот дека класификацијата е научно оправдана. Познатиот астроном Мајк Браун, кој учествуваше во одлуката за „деградирање“ на Плутон, смета дека науката мора да се води од разбирањето на Сончевиот систем, а не од емоции или носталгија.

Но, дебатата не е само теоретска. Истражувањата од последните години покажуваат дека Плутон е многу поактивен и комплексен отколку што се мислеше. Ова мало ледено тело, откриено во 1930 година од Клајд Томбо, има атмосфера, сложена геологија, ледени планини високи неколку километри и дури пет месечини. Некои научници дури претпоставуваат дека под неговата површина се крие и длабок океан.

Според дел од експертите, токму овие карактеристики се доволни за Плутон да се смета за планета. Други, пак, предупредуваат дека ако Плутон повторно стане планета, тогаш ќе мора да се прекласифицираат и десетици други слични објекти во Сончевиот систем, што би ја направило класификацијата многу покомплицирана.

Во меѓувреме, Светска здравствена организација и научната заедница нагласуваат дека научните дефиниции не се носат преку поединечни одлуки, туку преку глобален консензус базиран на докази. Од таму порачуваат дека статусот на Плутон може да се промени само доколку се појават нови, убедливи научни аргументи.

И покрај официјалната класификација, за многумина Плутон никогаш не престана да биде планета. Во јавноста, но и кај дел од научниците, тој останува симбол на мистеријата и убавината на далечните делови од Сончевиот систем.

Дали Плутон ќе се врати меѓу „големите“ планети или ќе остане џуџеста планета, останува прашање на идни научни откритија. Но едно е сигурно – ова мало небесно тело и понатаму ќе биде во центарот на една од најжестоките научни дебати во модерната астрономија.